Het IOC durft Rusland niet volledig te verbannen

Uitspraak IOC

Dopingfraude is bewezen, maar het IOC kiest voor een tussenweg. Rusland wordt uitgesloten, maar schone sporters mogen wél meedoen.

Op de Spelen van Sotsji in 2014 heeft Rusland op grootschalige wijze dopingfraude gepleegd. In laboratoria werden onder meer besmette monsters verwisseld met schone urine. Foto Dimitri Lovetsky/AP

Dopingvrije Russische sporters zijn zonder vlag en volkslied welkom op de Olympische Winterspelen in Pyeongchang; als neutrale deelnemers dus. Dat is de straf die het Internationaal Olympisch Comité (IOC) Rusland dinsdag heeft opgelegd voor zijn grove en grootschalige, door de overheid gedekte, overtreding van de antidopingregels.

De Russische sporters worden voor toelating tot de Spelen gescreend door een panel van dopingdeskundigen. Bij groen licht maken zij deel uit van het team OAR (Olympic Athlete from Russia), dat in neutrale kleding moet aantreden. Olympisch kampioenen van OAR krijgen tijdens huldigingen de olympische hymne te horen. De toevoeging ‘Rusland’ lijkt een poging de Russen mild te stemmen.

De straf van het IOC is gebaseerd op onderzoek van een commissie onder leiding van de Zwitserse oud-president Samuel Schmid, zo werd nadrukkelijk verklaard, en niet op onthullingen van klokkenluider Grigori Rodtsjenkov, de naar de VS gevluchte oud-directeur van het dopinglaboratorium in Moskou. Schmid kwam tot de conclusie dat er onder toezicht van het ministerie van Sport sprake was van systematische manipulatie van de antidopingregels in Rusland.

Antidopingagentschap genegeerd

Het IOC durfde het niet aan Rusland als land geheel te schorsen en heeft gekozen voor een tussenweg. Geen vlaggen, geen volkslied, geen Vitali Moetko – de Russische vicepremier is als official nooit meer welkom op de Spelen. Schone Russische sporters daarentegen wel.

Door hen uit te zonderen werd de krachtige aanbeveling van het wereldantidopingagentschap WADA genegeerd. Een duizendtal geselecteerde sporters kreeg doping toegediend, waarna officials ervoor zorgden dat ze tijdens wedstrijden niet positief werden getest. Dat gebeurde onder meer door het manipuleren van dopingmonsters. Tijdens de Winterspelen in Sotsji ging het zo ver, dat besmette urinemonsters werden verwisseld voor schone urine, die sporters vooraf hadden moeten inleveren bij het dopinglab in Moskou.

Rodtsjenkov onthulde die ongehoorde wisseltruc. Zijn bewering werd gecheckt en bevestigd door onderzoeker McLaren. Later door het IOC, dat na monstering van de commissie onder leiding van het Zwitserse IOC-lid Denis Oswald tot dezelfde vaststelling kwam. In navolging van McLaren concludeerde ook Oswald dat Rodtsjenkov als een betrouwbare bron moet worden gezien.

Lees meer over Grigori Rodtsjenkov: ‘Minister Moetko ging volledig uit zijn dak’

Na de Zomerspelen van Rio de Janeiro in 2016 durft het IOC ook voor de Winterspelen in Pyeongchang Rusland opnieuw niet volledig te verbannen. Vanwaar toch die angst?

Ten eerste vanwege de grootte van Rusland, naast de VS en China een van de machtigste drie sportlanden. Die schoffeert het IOC niet graag. En evenmin zijn leider, president Vladimir Poetin, ook invloedrijk in de sportwereld. De toorn van Rusland kan zich zowel politiek als financieel – denk aan lucratieve sponsors en tv-rechten – tegen het IOC keren.

Op de achtergrond speelt ook een persoonlijk motief van IOC-voorzitter Bach. Hij is fel gekant tegen boycots sinds hij als schermer de Olympische Spelen van 1980 in Moskou miste. Bach voelde zich destijds geslachtofferd doordat zijn land, het toenmalige West-Duitsland, de Amerikaanse president Jimmy Carter volgde in diens oproep tot een boycot om de Russen te straffen voor hun inval in Afghanistan. De sporter Bach manifesteerde zich destijds als een fel tegenstander van zo’n vergaande maatregel.

Dan is er ook nog de jurist, de politicus en de tacticus Bach. De IOC-voorzitter acht het juridisch onverdraaglijk om eerlijke sporters te slachtofferen voor bedriegers. In politieke zin wil de IOC-voorzitter de olympische gelederen gesloten houden. Bovendien ziet hij het risico dat een harde straf haat aanwakkert en zich vroeg of laat tegen het IOC keert.

Mogelijk heeft het IOC zich ook laten leiden door Poetins woordvoerder Dmitri Peskov, die op een persbriefing verzoenende woorden sprak en een boycot nog niet actueel noemde. Dat wordt niet besproken.

Volgens onbevestigde berichten zou een eventuele milde Russische reactie op de straf van neutraliteit mede zijn ingegeven door een toezegging van het IOC dat Rusland voor de Zomerspelen van Tokio in 2020 van een sanctie gevrijwaard blijft, onder voorwaarde dat Poetin en de zijnen de augiasstal grondig reinigen. Schijnbaar is het vertrouwen van het IOC in het zelfreinigend vermogen van Rusland ondanks alles groot.