Voormalig Jemenitische president Saleh (75) gedood

Eerder op de dag werd zijn huis gebombardeerd. De dood is een wraakactie van de Houthi-rebellen die hij verliet voor de vijand: Saoedi-Arabië.

Voormalig president Ali Abdullah Saleh tijdens een toespraak in de Jemenitische hoofstad Sana'a op 24 augustus van dit jaar. Foto Yahya Arhab/ EPA

De voormalige president van Jemen Ali Abdullah Saleh is op maandag gedood door rivaliserende Houthi-rebellen. Dat meldt een radiostation dat actief is in het gebied dat gecontroleerd wordt door de Houthi’s. Bronnen binnen de partij van Saleh bevestigen zijn dood. Dat zou ten zuiden van de hoofdstad Sana’a zijn gebeurd, meldt het Saoedische mediakanaal Al-Arabiya. Bij deze militaire actie is ook Yassser al-Awadi, assistent-generaal van de Volkspartij (GPC), gedood.

Via Twitter is een aantal foto’s opgedoken van de omgekomen ex-president. In een video, uitgezonden op een lokaal televisiestation, ligt Saleh op een deken die wordt vastgehouden door feestvierende Houthi-rebellen. Hij heeft een wond aan zijn hoofd. Bronnen uit de Houthi-beweging melden dat strijders de bewapende auto van Saleh beschoten met een raketwerper waarna ze de voormalig president doodschoten. Eerder op de dag werd het huis van Saleh in de hoofdstad Sana’a opgeblazen.

Wraak voor overstap naar coalitie Saoedi-Arabië

De moord op de 75-jarige Saleh is overduidelijk een wraakactie van de shi’itische rebellenbeweging. Zaterdag maakte Saleh een opmerkelijke overstap bekend, van het kamp van de Houthi’s naar de grote vijand: Saoedi-Arabië. Meer dan twee jaar vocht Saleh aan de zijde van de Houthi-rebellen tegen zijn opvolger president Abd Rabbuh Mansur Hadi, die wordt gesteund door een internationale coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië.

Saleh was de machtige man achter de schermen die er mede voor zorgde dat de Houthi’s, gebruikmakend van de politieke chaos in het land, in september 2015 hoofdstad Sana’a veroverden op het Jemenitische leger. Een half jaar eerder waren president Hadi en zijn ministers naar Saoedi-Arabië gevlucht.

Lees ook het achtergrondartikel van NRC-redacteur Floris van Straaten Oorlog maakt Jemen tot een hel op aarde

Afgezet door protesten burgerbevolking

Saleh werd op 17 juli 1978, op 36-jarige leeftijd, president van Noord-Jemen. Na de samenvoeging met het zuiden van Jemen werd hij in 1990 president van het gehele land. De in het dorpje Bait al-Ahmar geboren Saleh onderhield goede betrekkingen met Saoedi-Arabië en de Verenigde Staten. Hij was een belangrijke bondgenoot in de strijd tegen terrorisme. Over de mensenrechtenschendingen die plaatsvonden in land en de corruptie in het armlastige land werd decennialang gezwegen.

Lees ook: Het jaar van de Arabische Lente, deel drie: Jemen

Dat veranderde doordat duizenden veelal jonge Jemenieten in 2011 en 2012 de straat op gingen om te protesteren tegen zijn dictatoriale bestuur. De bevolking was geïnspireerd door de massale volksprotesten in Tunisië, Egypte en andere Arabische landen en richtte ook tentenkampen op in de hoofdstad. Saleh reageerde met harde hand; veiligheidsdiensten doodden honderden burgers tijdens de protesten. Na politieke druk van de voormalig Amerikaanse president Barack Obama gaf Saleh zijn macht over aan vicepresident Hadi. In ruil kreeg hij immuniteit.

    • Huib de Zeeuw