Noord-Ierland blijft heikele kwestie bij onderhandeling

Brexit

Er leek maandag een doorbraak te zijn in de gesprekken tussen Brussel en Londen. Maar alleen een list kan ze vlottrekken.

Voorzitter van de Europese Comissie, Jean-Claude Juncker, en de Britse premier Theresa May tijdens de persconferentie in Brussel. Foto AP

Blijft Noord-Ierland na de Brexit toch nog een beetje van de EU? Daar lijkt het wel op. Het Verenigde Koninkrijk stond maandag opnieuw op het punt een knieval te doen om de onderhandelingen over het vertrek uit de EU vaart te geven.

De Noord-Ierse kwestie geldt als een groot struikelblok in de gesprekken, omdat Ierland niet wil dat de harde grens van weleer, symbool voor decennia strijd en conflict, terugkeert.

De Britse premier Theresa May, op bezoek in Brussel, was bereid in te stemmen dat na de Brexit Noord-Ierland in de pas loopt met Europese markt- en douaneregels. Daarmee kan het vrije verkeer tussen Ierland en Noord-Ierland worden gehandhaafd.

Tijdens haar overleg met Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, een sleutelmoment van deze week, excuseerde May zich. Ze moest, volgens Sky News en de BBC, met Arlene Foster, leider van de Democratic Unionist Party bellen. De DUP verleent gedoogsteun aan de minderheidsregering van May in Westminster en eist dat Noord-Ierland „op dezelfde voorwaarden de EU verlaat als de rest van het VK.” Na haar gesprek met Foster, en diens felle persconferentie, zei May naar verluidt dat ze toch niet akkoord kon gaan.

Lees ook dit interview met de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney: ‘Wij willen duidelijkheid van de Britten over onze grens met Noord-Ierland’

Inmiddels werd de sfeer in de rest van het Verenigd Koninkrijk grimmiger. De Schotse premier Nicola Sturgeon eiste dat als Noord-Ierland een uitzonderingspositie krijgt, Schotland daar ook recht op had. De premier van Wales eiste ook dat het gehele Koninkrijk op dezelfde voorwaarden uit de EU treedt, of Wales moet net als Noord-Ierland de mogelijkheid krijgen lid te blijven van de interne markt en douane-unie. Burgemeester Sadiq Khan van Londen merkte op dat het in het belang (banen, enorme stem voor Remain) van de Britse hoofdstad is om eveneens uitgezonderd te worden van de harde Brexit van May.

Als Londen, inclusief bankensector, status aparte geniet, waarom dan niet de farmaceutische industrie of de autofabrikanten? Zo dreigt de politieke prijs voor een Brusselse doorbraak voor May opeens torenhoog: de Britse eenheid en ondeelbaarheid, een ideologische beginsel van haar Conservatieve Partij, staan plots op het spel.

Volgende week moeten de 27 EU-leiders besluiten of er ‘voldoende vooruitgang’ in de eerste fase (over scheidingsvoorwaarden) is geboekt om te gaan praten over de toekomstige handelsrelatie.

Aanvankelijk leek het er maandag op dat een doorbraak aanstaande was. Vorige week werd bekend dat de Britten bereid lijken een ‘Brexit-rekening’ te accepteren die kan uitkomen op 45 à 55 miljard euro. Europees ‘president’ Donald Tusk, die spreekt namens de leiders, twitterde dat hij „dol is op maandagen” en dat een positief besluit volgende week „dichterbij is gekomen”.

De onderhandelingen tussen Dublin, Belfast, Londen en Brussel gaan verder. Aan May nu om een list de verzinnen waar de EU en Ierland mee kunnen leven en die het Verenigd Koninkrijk niet verder verscheurt.