Hooggerechtshof VS staat inreisverbod Trump toe

De regering-Trump mag inwoners uit Iran, Libië, Syrië, Jemen, Somalië en Tsjaad voorlopig weren uit de VS, hebben de hoogste rechters bepaald.

Foto Reuters

Het Amerikaanse Hooggerechtshof staat president Donald Trump toe zijn omstreden inreisverbod van reizigers uit zes overwegend islamitische landen volledig in te voeren terwijl wordt doorgeprocedeerd over de grondwettelijkheid van de maatregel.

Onder het inreisverbod, dat door het Witte Huis tweemaal is herzien sinds Trump het voor het eerst per decreet afkondigde in januari, mogen reizigers uit zes landen de VS niet in: Iran, Libië, Syrië, Jemen, Somalië en Tsjaad. In september heeft de regering-Trump Noord-Korea aan die lijst toegevoegd (hoewel Noord-Koreanen over het algemeen niet naar het buitenland reizen). Ook werd bepaald dat overheidsfunctionarissen uit Venezuela en hun gezinnen de toegang tot de VS moet worden geweigerd.

Het verbod wordt in verschillende lagere gerechtshoven aangevochten. Rechters in de staten Maryland en Hawaii hadden de laatste versie van het inreisverbod geblokkeerd. Hoven van Beroep buigen zich deze week over die uitspraken.

Een meerderheid van de negen hoogste rechters van het land bepaalde maandag dat de huidige versie van het inreisverbod volledig mag ingaan terwijl die juridische procedures lopen.

In juni bepaalde het Hooggerechtshof dat het inreisverbod gedeeltelijk mocht worden uitgevoerd terwijl over de maatregel werd geprocedeerd. Toen maakten ze een belangrijke uitzondering voor reizigers uit de zes overwegend islamitische landen met ,,bonafide banden” met de VS, zoals familie, werk of studie.

Deze keer wordt die uitzondering niet gemaakt. Dat betekent in principe dat de Amerikaanse douane reizigers uit de betrokken landen voorlopig geen visa meer mag verstrekken - ook niet als ze aantoonbare redenen hebben om naar de Verenigde Staten te reizen.

De uitspraak is een belangrijke overwinning voor Trump. Slechts twee van de negen opperrechters, Ruth Bader Ginsburg en Sonia Sotomayor, tekenden verschil van mening aan - een mogelijke indicatie dat het Hooggerechtshof geneigd is het inreisverbod goed te keuren wanneer het zich moet uitspreken over de grondwettelijkheid van de maatregel.

Drie versies van het inreisverbod

Trump presenteerde in januari zijn eerste inreisverbod van reizigers uit overwegend islamitische landen, tot groot protest door tegenstanders op Amerikaanse vliegvelden.

Nadat het in kortgeding werd geblokkeerd door meerdere rechters in verschillende delen van het land, kwam het Witte Huis in maart met een aangepaste versie. Irak werd van de lijst geschrapt. De maatregel mocht van het Hooggerechtshof gedeeltelijk van kracht worden terwijl tegenstanders tegen het verbod procedeerden.

De aangepaste versie van het inreisverbod liep in september af. Daarop kwam de regering-Trump met de huidige versie. Daarbij kwamen Noord-Korea en Venezuela in beeld. Ook werd Tsjaad toegevoegd in plaats van Soedan, dat eerder op de lijst stond.

Deze nieuwste versie mag nu vooralsnog van kracht worden.

Lagere rechters schortten het inreisverbod mede op omdat de maatregel tegen reizigers uit overwegend islamitische landen volgens hen neerkwam op een verkapt ‘moslimverbod’, zoals Trump had beloofd tijdens de verkiezingscampagne van vorig jaar. Een verbod op basis van godsdienst zou volgens hen geen kans maken om met succes te worden getoetst aan de grondwet, en daarom niet van kracht mogen worden.

Nu ook enkele landen zijn toegevoegd die niet overwegend islamitisch zijn, is dat argument van tegenstanders tegen het inreisverbod verzwakt. Volgens de American Civil Liberties Union, die de strijd tegen het inreisverbod aanvoert, ligt anti-moslimsentiment ten grondslag aan het inreisverbod. ACLU voert de recente anti-moslim tweets van Trump aan als bewijs voor die veronderstelling.

Het Witte Huis zegt dat de president de bevoegdheid heeft om reizigers uit de Verenigde Staten te weren als dat volgens hem in het belang is van de nationale veiligheid. De betrokken landen zijn volgens de regering-Trump niet bereid of in staat om gegevens aan de Amerikaanse autoriteiten te verstrekken om de achtergrond van reizigers voldoende te checken.

    • Frank Kuin