Oliedeal heeft gewerkt, maar de onzekerheid blijft

Deze rubriek belicht elke maandag de ontwikkelingen op de beurs. Dit keer: de olieprijs.

Een olieveld in Basra, Irak. Foto Essam Al-Sudani/Reuters

Het ging niet altijd even gemakkelijk, maar uiteindelijk is het toch gelukt. De afspraak van grote olielanden om hun productie dit jaar te beperken is in grote lijnen nageleefd. In de laatste maanden van het jaar lag de productie zelfs iets ónder het afgesproken plafond, rekende financieel persbureau Bloomberg onlangs uit.

De productiebeperking ontstond eind vorig jaar in een poging de markt te stabiliseren. Door het hoge aanbod was de prijs van een vat Noordzeeolie (Brent) begin 2016 weggezakt tot beneden de 30 dollar, wat zijn weerslag had op de prestaties van veel oliegerelateerde aandelen. De veertien landen verenigd in oliekartel OPEC spraken daarom met enkele niet-OPEC-landen af om de gezamenlijke dagelijkse productie met 1,8 miljoen vaten terug te dringen.

Dat akkoord heeft effect gehad, stellen analisten nu. De olieprijs is inmiddels opgelopen tot boven de 60 dollar per vat, het hoogste niveau in twee jaar tijd. Afgelopen donderdag besloten de betrokken landen de afspraken, die in maart volgend jaar zouden aflopen, te verlengen tot eind 2018. Ook Libië en Nigeria, in eerste instantie vrijgesteld vanwege de binnenlandse onrust, doen nu mee.

Grote onderlinge verschillen

Toch zijn de zorgen daarmee nog zeker niet verdwenen, vindt grondstoffenanalist Warren Patterson van ING. Want hoewel de olielanden samen weliswaar aan de afspraken voldoen, zijn de verschillen onderling groot. „Irak heeft de productie bijvoorbeeld minder sterk verlaagd dan afgesproken. Saoedi-Arabië moest dat gat grotendeels opvullen.”

Die onzekerheid blijft volgens Patterson ook volgend jaar bestaan. De betrokken landen zijn in hun begroting sterk afhankelijk van olie en de prijs daarvan ligt voor veel van hen nog ruim onder het break even point, het niveau waarop uitgaven en inkomsten in balans zijn. „Ze zouden dan kunnen bezuinigen, maar het is toch gemakkelijker om de oliekraan nog iets verder open te draaien. Het gevaar bestaat dat sommige landen die verleiding niet kunnen weerstaan.”

De grootste bedreiging voor de olieprijs komt echter uit de Verenigde Staten, stelt Patterson. Dat land heeft zich als enige oliereus niet aangesloten bij de afspraken en kan dus zonder problemen de productie verhogen. In een recente raming stelde het Internationaal Energie Agentschap dat de VS de komende jaren mogelijk wel 1 miljoen vaten per dag meer gaan produceren.

Patterson voorziet zodoende dat de productie de komende tijd groter zal zijn dan de vraag, hoewel ook die stijgt. „De olievoorraden zullen volgend jaar dus toenemen, zeker in de eerste helft van het jaar”, stelt hij. De ING-analist verwacht daarom dat de olieprijs over heel 2018 gemiddeld uitkomt op 51 euro.

‘IEA te optimistisch’

Volgens Hans van Cleef, energieanalist bij ABN Amro, is die voorspelling te somber. Hij denkt dat de olieprijs rond de jaarwisseling op 64 dollar per vat staat en aan het einde van volgend jaar op zo’n 75 dollar. Daarmee is Van Cleef naar eigen zeggen de meest optimistische marktkenner binnen de peilingen van zowel Bloomberg als persbureau Reuters.

Bedrijven in de olie hadden het de laatste jaren zwaar. Maar door ‘verjongingskuren’ kunnen ze steeds beter omgaan met een lage olieprijs.

Overigens is het niet zo dat de analist van ABN zich géén zorgen maakt over de Amerikaanse productie van schalieolie. Ook volgens hem is dat momenteel „de enige grote onzekerheid” na het hernieuwde akkoord van donderdag. „Maar toen ik afgelopen week de verwachtingen van het IEA zag was ik wel wat verbaasd.”

Van Cleef vindt dat het agentschap in zijn ramingen onvoldoende rekening houdt met de stijgende kosten van arbeid, infrastructuur en financiering. Door die ontwikkelingen zal het voor Amerikaanse producenten duurder worden om schalieolie uit de grond te pompen en zal ook de olie dus meer kosten. Een extra productie van een miljoen vaten per dag vindt hij om die reden „wel wat optimistisch”.