In Japan sterven duizenden bejaarden alleen

Het lichaam van de buurman van Chieko Ito had drie jaar bij de keuken gelegen voor het gevonden werd. Hulpdiensten troffen alleen een stapel botten aan.

Een appartementencomplex in Japan. Dit is niet het gebouw dat in het verhaal beschreven wordt. Foto Olaf Kraak/ANP

Elke ochtend schuift de 91-jarige Chieko Ito het papieren kamerscherm voor haar raam vandaan om aan haar eveneens bejaarde overbuurvrouw te laten weten dat ze niet in haar slaap overleden is. Een prettig gevoel geeft het haar, de wetenschap dat haar dode lichaam in ieder geval niet jaren onontdekt in haar appartement zal blijven liggen.

Dat gebeurde wel bij haar 69-jarige buurman: drie jaar lag zijn dode lijf bij de ingang naar de keuken. Zijn rekeningen werden automatisch geïncasseerd en niemand uit de flat kende of miste de man. Hulpdiensten troffen niets meer dan een skelet aan, de rest opgegeten door maden en andere insecten. Alleen van de stank werd melding gemaakt. Die was zo intens dat een andere flatbewoner er drie nachten van wakker had gelegen. Zelfs na een grote schoonmaak bleef de geur van het ontbonden lichaam achter in het trappenhuis.

Economie rondom eenzame sterfgevallen

Zestig jaar woont de hoogbejaarde Chieko Ito al in een groot, wit flatblok. Bijna 25 jaar daarvan spendeerde ze alleen in haar flatje, net zoals honderden andere bewoners die bijna permanent opgesloten zitten in omliggende, troosteloze woningcomplexen. Japan staat bekend om haar hikikomori, eenzame adolescenten die zich uit extreme isolatie vaak suïcideren. Maar de Japanse adolescenten zijn niet de enige eenzame bevolkingsgroep in het land. Een correspondent voor The New York Times, Norimitsu Onishi, beschrijft op indringende wijze de laatste dagen van veel Japanse ouderen.

“Duizenden eenzame doden per week”, kopte een Japans magazine deze zomer. Veel ouderen zijn in Japan zo eenzaam dat hun dood niet wordt opgemerkt. Rondom zulke sterfgevallen is zelfs een hele economie opgetuigd van schoonmaakdiensten die flats uitruimen nadat de bewoner is overleden.

Chieko Ito is zo’n eenzame oudere. Het appartementencomplex waarin zij woont, staat symbool voor de economische groei en babyboom die het land doormaakte na de oorlog: gigantische woningblokken werden razendsnel uit de grond gestampt om de groeiende bevolking te kunnen huisvesten. Maar sinds enkele decennia is die groei gestagneerd en blijven de baby’s van toen alleen achter.

In totaal zou Japan zo’n vijf miljoen alleenstaande ouderen tellen. Japan zou zelfs de snelst verouderende samenleving ter wereld zijn. Japanse autoriteiten denken dat in tien jaar tijd veertigduizend van hen alleen sterven:

In de woning van Chieko Ito ligt een envelopje met geld klaar voor de schoonmaakdiensten. De afgelopen 25 jaar voelde ze zich elke dag eenzaam. Maar bang voor de dood is ze ook. Haar naam is echter al in het familiegraf gegraveerd, alleen het rood van de letters moet bij haar dood nog weggeveegd worden.