Column

De hoofdstad van Israël en schaken in Saoedi-Arabië

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Met een mooi groot sporttoernooi kun je een nieuw imago kopen, en daar hebben heel wat landen veel geld voor over. Puur public relations. Je hoeft zelf helemaal niets te hebben met de betreffende tak van sport. Zie Saoedi-Arabië en schaken, jazeker, en Qatar, dat zich met het WK voetbal op de kaart wilde zetten voor een paar miljard dollar aan stadions en hotels, plus naar verluidt een paar miljoen aan smeergeld voor FIFA-functionarissen. Je moet wel uitkijken dat randvoorwaarden als in dit geval uitbuiting van de bouwvakkers en omkoperij niet bekend worden, want voor je het weet is je kostbare toernooi een stok om jou te slaan in handen van je tegenstanders. Wat dat betreft ben ik benieuwd of Saoedi-Arabië en de zijnen er nog in slagen het WK voetbal weg te krijgen uit Qatar, waarvoor ze ijveren met het argument dat de Qatarezen behalve dat WK óók terrorisme financieren.

Een mooi voorbeeld is ook de Giro d’Italia, zoals u weet, want ik heb eerder al geschreven over het feit dat Israël de eerste drie etappes verzorgt. Voor 10 miljoen euro aan de Giro- organisatie, wat een koopje is om duidelijk te maken dat Israël een veilig en aantrekkelijk land is, voor wielrenners én dus ook voor massa’s toeristen. Ik kan het niet laten de laatste verwikkeling met u te delen: de Israëlische woede over het feit dat donderdag bij de presentatie van het parcours als startplaats West-Jeruzalem werd genoemd. De organisatie wilde daarmee afstand houden van de politiek maar dook er juist middenin. Oost-Jeruzalem is immers bezet Palestijns gebied, en de Palestijnen claimen het als hoofdstad voor hun (steeds verder wegdrijvende) staat naast Israël. Israël beschouwt Jeruzalem als zijn „eeuwige en ondeelbare hoofdstad”, maar bijna geen land erkent dat. Nog.

De Giro-organisatie ging razendsnel door de bocht toen Israël dreigde zich terug te trekken. Tip uit Washington? Het schijnt dat Trump misschien zelfs al tegen de tijd dat u dit leest Jeruzalem als Israëls hoofdstad heeft erkend. Dat zou wat zijn!

Als dit inderdaad gebeurt denk ik dat Arabische woede pro forma zal blijven (in tegenstelling tot de Palestijnse natuurlijk). Tijden zijn erg veranderd. De cynische werkelijkheid is hoe dan ook dat Oost-Jeruzalem in de afzienbare toekomst onder Israëlische controle zal blijven. Het Israëlische parlementslid Yair Lapid onderstreepte vorige week hier op bezoek dat Nederland Den Haag ook niet in tweeën deelt, wat een hele merkwaardige vergelijking is maar wel duidelijk.

Ook het wereldkampioenschap snelschaken dat eind deze maand in Saoedi-Arabië wordt gehouden, is zo’n imago-kwestie. Kijk eens hoe liberaal we zijn! In dit geval de grootmufti door de bocht, die in 2016 schaken verbood als gokspel en tijdverspilling. En dat voor maar 2 miljoen dollar aan de Internationale Schaakfederatie! In tegenstelling tot de wielrenners, die Palestijnse protesten voorzover mij bekend naast zich neerleggen, spreken nogal wat schaak(groot)meesters van een boycot wegens de mensenrechten en wegens de kledingvoorschriften voor de vrouwen (hoewel de autoriteiten zouden hebben beloofd dat die kunnen volstaan met een donkere broek en hooggesloten bloes in plaats van de verplichte lange, zwarte abaya. Ik zeg niks).

Maar de Israëlische schaakbond hoopt op Saoedische visa ten teken van de huidige politieke dooi tussen de twee landen, en als ik alweer mag voorspellen: die krijgen de Israëliërs. De vraag lijkt me eerder of Iraniërs en Qatarezen een visum krijgen, want die staan net als nu nog de Israëliërs op de zwarte lijst maar zijn minder populair in Washington. Ik hou het in de gaten.