Ziekenhuis met eigen boomgaard

Groen Op het dak van de nieuwbouw van het Erasmus MC komt een enorme daktuin.

Deze week werden bij het Erasmus MC fruitbomen op het dak gehesen voor de aanleg van een boomgaard. Foto Erasmus MC

Op acht hoog met het bed een boomgaard inrollen. Het klinkt als een scène uit een verhaal van Roald Dahl, maar vanaf mei wordt het realiteit op het dak van het nieuwe Erasmus MC in Rotterdam. Dinsdag plaatste een hijskraan daar de eerste van 38 appel-, peren- en mispelbomen in wat de grootste daktuin van Nederland gaat worden: 3.000 vierkante meter aan gras, struik en wandelpaden op dertig meter boven de grond. „Een daktuin is duurzaam”, legt fondswerver Margot Bleeker de gedachte achter het project uit, „maar belangrijker: een groene omgeving heeft een positief effect op het herstel van de patiënten.”

Dat klopt, volgens omgevingspsycholoog Sjerp de Vries. Al in 1984 bleek uit onderzoek dat galblaaspatiënten die uitkeken op een boom eerder naar huis mochten dan patiënten die uitzicht hadden op een blinde muur, zegt hij. Maar ook uit recenter onderzoek blijkt dat het waarnemen van planten en dieren gezond maakt, zegt De Vries. „Het vermindert de aanmaak van stresshormonen en het bevordert positieve gevoelens.”

Omdat mensen dit aan den lijve ondervinden wordt er al flink gedoneerd, zegt Bleeker, hoewel het ziekenhuis nog bijna 300.000 euro nodig heeft om de daktuin af te kunnen maken. Bijdragen variëren van ‘een stekkie’ voor een tientje tot ‘een boom’ voor 10.000 euro. „Mensen hebben zelf ervaren hoe belangrijk groen kan zijn als je in het ziekenhuis ligt”, zegt ze. „Dus willen ze van betekenis zijn voor het herstel van andere patiënten. Er liggen nu al heel ontroerende verhalen in de tuin.”

Intiem

Bleeker vertelt over een vrouw die in het Erasmus MC voor kanker werd behandeld. Toen bleek dat ze niet zou herstellen, verhuisde ze naar een hospice. Daar genoot ze enorm van de vogeltjes die ze zag. „Het betekende leven voor haar”, zegt Bleeker. „Het gaf rust; je gedachten zijn even ergens anders, je denkt dan even niet aan hoe ziek je bent.” Nadat de vrouw overleed, doneerde haar zus een boom aan de daktuin vanuit de erfenis, zegt Bleeker. „Als herinnering.”

Zich bewust van de emoties die spelen in een ziekenhuis heeft landschapsarchitect Cor Geluk geprobeerd een intieme sfeer te creëren, vertelt hij. Zo ontwierp hij verschillende beschutte plekjes waar patiënten – indien nodig in bed – in rust en afzondering met hun naasten kunnen praten. Hij zocht daarom naar bomen met lage aftakkingen. Deze zorgen voor privacy, maar houden bezoekers ook uit de wind. Om die reden ligt de tuin ook naast het hogere gedeelte van het ziekenhuis. „Ik ben nu een keer of tien op het dak geweest,” zegt Geluk, „en alle keren was het aangenaam”.

Het ontwerpen van een daktuin is een kunst apart, legt Geluk uit. Zo kunnen de fruitbomen tot zes meter hoog en 3.000 kilo zwaar worden; samen met zo’n 600.000 kilo grond niet niks voor een dak. „De bomen konden vanwege hun gewicht alleen op de draagkolommen worden gezet”, zegt Geluk. „Omdat ze daardoor keurig op acht meter afstand van elkaar kwamen te staan, is het idee van een boomgaard ontstaan”, zegt Geluk. „Zo ontstaat ontwerp vaak spelenderwijs.”

    • Kasper van Laarhoven