Reactie op Vuijsje

De emancipator is geen splijtzwam

Illustraties Cyprian Koscielniak

In zijn opiniestuk ‘Hoe kleur ik Nederland zwart wit’ (25/11) schetst socioloog Herman Vuijsje terecht de dogma’s in de Nederlandse racismediscussie. Soms doet hij dat echter op een ‘van dik hout zaagt men planken’-manier, zoals daar waar hij Sunny Bergman met haar documentaire Wit is ook een kleur wegzet. De naam en inhoud die Bergman voor haar documentaire koos, waren juist goed gekozen, omdat het bij zwart en wit allang niet meer (uitsluitend) om kleur gaat, wat Vuijsje ons ook wil doen geloven, maar om perspectief. Dat universele waarden (ooit bedacht door westerlingen) met het postmodernisme minder waarheid of minder heilig zijn geworden en dat daardoor meer ruimte is ontstaan voor allerlei groepen om te emanciperen. Wit is ook een kleur, wit is ook een perspectief ja. Vuijsje negeert of ontkent dat element in de discussie ten enenmale, zoals veel andere (elitaire) intellectuelen voortdurend het postmodernisme verdacht proberen te maken. En dat klinkt overal door in de samenleving. Je las en hoorde het afgelopen zomer vaak, na de op elkaar volgende uitzendingen van Zomergasten, die met de Antilliaanse psychiater Glenn Helberg en de Amsterdamse burgemeester (wijlen) Ebert van der Laan. Van der Laan zou met zijn werk en inzet een verbinder van mensen zijn geweest, Helberg werd in de media en daarbuiten weggezet als een splijtzwam. Terwijl de emancipator welbeschouwd, voor wie dat perspectief er bij kan hebben, en voor wie het verstikkende Nederlandse consensusdenken even durft lost te laten, net zo veel verbinder is.