Professor Pi veroverde woordloos de wereld

Fragment uit een strip over Professor Pi door Bob van den Born, Het Parool

Zijn creatie Professor Pi heeft Bob van den Born, schilder, tekenaar en ook poppenmaker, die maandag op 90-jarige leeftijd overleed, tot de beste surrealistische cartoonist van Nederland gemaakt.

Professor Pi is een onooglijk kaal mannetje met een rond brilletje en een snor, die in voortdurend in absurde taferelen terecht komt. Soms als deelnemer, soms als toeschouwer. Zo beziet Professor Pi met bewondering het schouwspel waarbij een rijke man zich op een paard over het trottoir beweegt – terwijl voor hem de lakeien de stoeptegels weghalen, zodat het paard door het zand kan lopen, en achter hem de lakeien de tegels weer keurig in de stoep leggen. De Pi-strips zijn woordloos, zodat ze wereldwijd, in Europa en van China tot Latijns-Amerika gepubliceerd werden.

Van den Born maakte de Professor Pi-strips voor Het Parool, die ze van 1955 tot 1965 publiceerde. Na 2929 afleveringen stopte hij er mee. Ze bleven geliefd, verschenen in boekvorm en tussen 1993 en 1998 drukte de krant ze opnieuw af.

Van den Born, opgeleid tot tekenleraar aan de Rijks Normaalschool in Amsterdam, wilde liever tekenen voor de krant dan het onderwijs in. Hij begon als reportagetekenaar en cartoonist bij Het Parool.

Zijn tekenstijl was los, maar raak. Zijn taferelen zijn tijdloos, zoals een balzaal waar Pi alle bezoekers een injectie met pepmiddelen geeft, waarna zij wild gaan dansen.

Van den Born moest weinig hebben van krantenstrips. Zo oordeelde hij in Het Parool in 1991 over de Bommel en Tom Poes-strip van Marten Toonder: „Prachtig verhaal, maar die tekeningen… Zo’n keurig pietepeuterig getekend poesje, ik vind het walgelijk. Het is die gladde tekenstijl, die bijna Walt Disney-achtige zoetsappigheid die me zo tegenstaat.”

Na zijn Pi-strips maakte hij karikaturen van klei van politici, zoals van D66-oprichter Hans van Mierlo en PvdA-leider Joop den Uyl, waarvan hij foto’s aan kranten verkocht. Hij won er internationaal prijzen mee en wassenbeeldenmuseum Madame Tussauds exposeerde ze. Hij maakte ook boek- en reclame-illustraties. In 1973 begon hij te schilderen. Vooral de krankzinnige fotocollages die hij vanaf de jaren 90 maakte, waren in kleine kring geliefd.

Maar hij was bovenal de schepper van Professor Pi, een unieke Nederlandse bijdrage aan de stripgeschiedenis.