Hoe Trumps belastingwet Amerika zal veranderen

Het zijn volgens Trump de „grootste belastingverlagingen” in de geschiedenis. Maar wat zijn de effecten van de megawet die de Senaat vrijdagnacht aannam?

Foto Shawn Thew/EPA

Het grote belastingplan dat de Republikeinen zaterdagnacht met spoed door de Amerikaanse Senaat hebben geloodst moet de federale belastingdruk drastisch verminderen – en daarmee de Amerikaanse economie verder aanzwengelen. De goedkeuring van het Republikeinse plan, dat werd aangenomen zonder steun van ook maar één Democraat, is een grote overwinning voor de Republikeinen en voor president Donald Trump.

Het is voor het eerst sinds de jaren tachtig, onder toenmalig president Ronald Reagan, dat het Amerikaanse belastingstelsel grondig wordt herzien. Voor de Republikeinen vormen vereenvoudiging van het belastingstelsel en drastische lastenverlichting een heilige graal. En zij wilden koste wat kost voorkomen dat ze het verkiezingsjaar 2018 zouden ingaan zonder wetgevende prestaties, zeker gezien het feit dat ze beide huizen van het Congres en het Witte Huis in handen hebben.

De Senaatsversie van het Republikeinse plan moet nog in overeenstemming worden gebracht met een versie die eerder is aangenomen door het Huis van Afgevaardigden. Als dat lukt, kan het pakket nog voor Kerstmis naar het Witte Huis worden gestuurd, zodat Trump er zijn handtekening onder kan zetten.

Volgens Trump zal de omvangrijke belastingverlaging de Amerikaanse economie, die al uitstekend draait, verder opvoeren naar groeicijfers van 3 tot 4 procent per jaar. Vooral een drastische verlaging van de vennootschapsbelasting van 35 naar 20 procent moet de Amerikaanse economie vleugels geven. Dat zal alle Amerikanen ten goede komen, zegt de president, die zich beroept op zijn achtergrond als succesvolle zakenman om kiezers daarvan te overtuigen. Hij prees de wet op Twitter aan als de grootste belastingverlaging uit de Amerikaanse geschiedenis:

Maar volgens tegenstanders van het belastingplan gaat de overgrote meerderheid van de voordelen ervan naar de rijkste Amerikanen en naar grote ondernemingen, die al recordwinsten boeken. Zij bestrijden dat drastische belastingverlaging voor bedrijven zal neersijpelen naar gewone Amerikanen. Ook onafhankelijke instanties die de plannen hebben doorgerekend, zoals het Congressional Budget Office, en veel bekende economen kwamen tot die conclusie.

De Democraten nemen bovendien aanstoot aan het feit dat het honderden pagina’s tellende pakket vrijdag pas enkele uren voor de nachtelijke stemming ter beschikking kwam, zodat het onmogelijk was om over de ingrijpende, soms seismische maatregelen te debatteren. De Democratische senator Jon Tester uit de staat Montana stelde dat aan de kaak op Twitter:

Vast staat dat de omnibuswet niet alleen het belastingstelsel grondig zal hervormen, maar ook vergaande gevolgen zal hebben voor andere aspecten van het leven van gewone Amerikanen, vooral als zij afhankelijk zijn van de overheid. Hier volgen vijf voorspelde gevolgen van het belastingplan, die zonder veel debat zijn aanvaard door de Senaat:

1. Automatische bezuinigingen op sociale zekerheid

De grote belastingverlaging zal volgens de regels van het Congres automatisch leiden tot drastische bezuinigingen op sociale uitgaven. De verlaging van inkomsten- en vennootschapsbelastingen voor welgestelde Amerikanen moet worden gefinancierd door te snijden in sociale-zekerheidsprogramma’s als Medicare, waar minder bedeelden gebruik van maken.

Volgens de zogeheten ‘Pay-As-You-Go Act’, kortweg ‘Paygo’, moeten wetten die het federale begrotingstekort verhogen worden gecompenseerd met nieuwe inkomsten of bezuinigingen op overheidsuitgaven. De regel, aanvankelijk aangenomen onder oud-president George W. Bush en in 2010 verlengd onder toenmalig president Barack Obama, verplicht het Congres tot spoedige bezuinigingsmaatregelen om voor het belastingplan te betalen.

Hoewel voor enkele federale programma’s, waaronder Social Security, een uitzondering wordt gemaakt onder Paygo, staan miljarden dollars aan uitgaven aan andere regelingen direct op de tocht, blijkt uit een overzicht van The New York Times: van miljarden aan Medicare tot fondsen voor boeren in moeilijkheden en slachtoffers van geweldsmisdrijven.

2. Afbraak van Obamacare

Het grote belastingplan is in feite ook een hervorming van het Amerikaanse zorgstelsel via de achterdeur. Hoewel het Republikeinse Congres er dit jaar niet in is geslaagd om ‘Obamacare’ af te schaffen, trekt de belastingwet een belangrijke pijler uit onder het zorgstelsel van president Barack Obama: de cruciale verplichting dat elke Amerikaan verzekerd is voor ziektekosten.

Dit zogeheten ‘individual mandate’ wordt door de omnibuswet geschrapt. Dat houdt in dat individuen geen risico meer lopen op een boete als ze geen zorgverzekering afsluiten. Republikeinse senatoren die eerder dit jaar terugdeinsden voor steun aan afschaffing van Obamacare, zoals de gematigde Republikeinen John McCain en Susan Collins, steunden de afschaffing van die verplichting nu wel.

De afschaffing van het individual mandate moet volgens de Republikeinen 338 miljard dollar opleveren om drastische belastingverlagingen te financieren. Volgens de Rekenkamer van het Congres zal de maatregel ertoe leiden dat 13 miljoen Amerikanen die anders wel gedekt zouden zijn, zonder zorgverzekering komen te zitten. Verwacht wordt dat premies bij zorgverzekeraars omhoog gaan, wat ook verzekerden zal treffen in hun portemonnee.

‘Starve the beast’, honger het beest van de staat uit, dat lijkt het onderliggende plan achter het belastingplan dat vrijdag werd aangenomen.

3. Olieboringen in Alaska

Bijna ongemerkt maakt de belastingwet een einde aan een decennialange, verhitte strijd om een enorm natuurreservaat in het noorden van de staat Alaska te behoeden voor olieboringen. Ondergesneeuwd in het pakket zit een omstreden provisie om boringen toe te staan in het Arctic National Wildlife Refuge (ANWR), een natuurgebied van ruim 78.000 vierkante kilometer aan de noordkust van de Amerikaanse staat.

Toestemming om te boren in een deel van het ongerepte toendragebied is opgenomen in het belastingplan om steun te verzekeren van senator Lisa Murkowski uit Alaska, een gematigde Republikein die zich al haar hele politieke leven inzet om het ANWR open te stellen voor boringen. Volgens haar zijn die goed voor de economie van de staat.

Sinds het presidentschap van Dwight Eisenhower (1953-1961) is het ANWR beschermd. De laatste grote poging om het gebied open te stellen voor boringen was in 2005. Die werd geblokkeerd door het Congres. Hoewel de kwestie in het verleden grote publiciteit trok, is de toestemming om in het gebied te boren nu zonder debat goedgekeurd.

4. Hoop voor de ‘Dreamers’

Een onverwachte toevoeging aan het belastingpakket is een belofte van de Republikeinen om mee te werken aan een regeling om de zogenoemde ‘Dreamers’ toe te staan om in de Verenigde Staten te blijven.

‘Dreamers’ zijn illegale immigranten die als kinderen naar de VS zijn gekomen, daar veelal hebben gestudeerd en goede banen hebben gevonden. Onder oud-president Obama kreeg deze groep van ongeveer 800.000 mensen een soort gedoogstatus mogelijk gemaakt onder de zogeheten DACA-wet (Deferred Action on Childhood Arrivals). Trump kondigde in september aan dat programma niet te zullen verlengen.

De belofte om een oplossing te vinden voor de Dreamers werd opgenomen in de omnibuswet op verzoek van de Republikeinse senator Jeff Flake. Flake, die bedenkingen had over het begrotingstekort en een persoonlijke vete heeft met president Trump, bedong een regeling voor de Dreamers in ruil voor zijn steun aan het belastingplan.

5. Een kerstcadeau voor de familie Trump?

Trump prijst het belastingplan, het eerste grote wetgevende succes van zijn presidentschap, aan als een gift aan de Amerikaanse middenklasse ten koste van ultrarijken zoals hijzelf. „Dit gaat me een fortuin kosten”, zei hij afgelopen week tijdens een toespraak in Missouri. „Geloof me, voor mij is dit niet goed.”

Volgens factchecks van Amerikaanse media klopt dat niet. Hoewel het moeilijk is om de exacte gevolgen van het belastingplan op de persoonlijke financiën van Trump te overzien wegens zijn weigering om zijn belastingaangiften openbaar te maken, is het volgens hen waarschijnlijk dat Trump en zijn familiebedrijf, de Trump Organization, ruimschoots zullen profiteren van het plan.

Weliswaar raakt Trump volgens de feitencheckers van website PolitiFact bepaalde aftrekposten kwijt, zoals de mogelijkheid om belastingen in zijn thuisstaat New York af te trekken, maar hij gaat er per saldo naar schatting tientallen miljoenen op vooruit, aldus PolitiFact op basis van diverse analyses. „Meer geld”, concludeert de website, „dan de meeste Amerikanen verdienen in een jaar of in hun hele leven.”