Fanliefde: pijnlijk persoonlijke projectie

Na concerten ligt de vloer in de Melkweg soms bezaaid met fanmail. Sandra Heerma van Voss las wat fans hun idool vertellen.

We waren fan. Onze ouders hadden The Beatles en de Stones; wij hadden Prince en Michael Jackson, Madonna of (als je de wereld verrot vond) The Cure. Eenmaal gekozen lag voor jaren vast wiens lp’s en maxi-singles je verzamelde, met wie je je schoolagenda volplakte en naar wiens concerten je – als het eindelijk mocht – afreisde. De rest was fantasie; je droomde van vriendschap, van onbeperkte toegang achter de schermen. Voor de ster waren al die anderen irritant; jij niet, jij was speciaal.

You mean so much to me, een bescheiden tentoonstelling in Melkweg Expo, is uit restjes ontstaan. Letterlijk: de heuvels van handgeschreven brieven en zelfgeknutselde cadeautjes die na concerten van met name jonge acts in de zaal achterblijven gingen Melkweg-medewerkers aan het hart. Al die vlijt, al die schaamteloos gedeelde intimiteiten – hadden de fans zelf enig idee hoe weinig ermee gebeurde?

Surprise! I hope you guys like your nice new underwear!’ ‘Hei! I really hope you like the jacket we made you, we loved making it!’ De onder een vitrine uitgestalde brieven zijn zorgvuldig geanonimiseerd, maar toch zijn ze pijnlijk persoonlijk. Meisjes schrijven over eenzaamheid, zelfmutilatie en depressies, met de muziek en YouTube-filmpjes van hun idool als redding. Sommigen zijn zo gelouterd uit de donkere jaren gekomen dat het tijd wordt om iets terug te doen: ‘I can’t help but notice that you’ve been a bit sad lately. And I just want to let you know that it’s okay to be sad sometimes.’

Fanliefde is projectie, een waan waar door artiesten en hun management grif munt uit wordt geslagen. Op ontroerende foto’s van Raymond van Mil staan meisjes in de rij voor een foto met singer-songwriter Jacob Whitesides; het ziet er lief en knuffelig uit, tot je je realiseert dat de prijzen van zo’n meet-and-greet tot honderden euro’s kunnen oplopen.

Behalve de namen van de artiesten is er ook iets in het fandom zelf veranderd: door sociale media lijken sterren beter benaderbaar. Op Instagram en YouTube wordt een schijn van nabijheid gekweekt, met virtuele speldenprikjes richting publiek als bewijs. „You liked my pic on insta like 5 months ago and I am still so happy that you did that”, schrijft een meisje. „I really love your laugh like ohmygoosh.” Ook haar brief bleef in de Melkweg achter.

You mean so much to me, t/m 30/12 in: Melkweg Expo, Marnixstraat 409, Amsterdam. Open woe-zo 12-21u, gratis toegang. melkweg.nl