Column

Eer en geweten

De ceremonie voor de WK-loting in Moskou is de wereld niet ontgaan. Aan tsaristische poeha ontbrak het niet en de locatie was al even indrukwekkend: het Kremlin. Op deze vrijdag leek Rusland een normaal land dat graag het leven viert. Alle grootse ambities worden traditiegetrouw gedrapeerd met een kunstaanbod. In Rusland is de artistieke ziel niet dood. Kunstenaars in Moskou hebben de avant-garde niet gemist. De officiële WK-poster met legende Lev Yashin in zwarte outfit heeft een innerlijkheid die papier overstijgt. Ik wilde de doelman meteen op schoot nemen.

Moskou 2018 leeft niet in Nederland. Er is meer opwinding rond PEC Zwolle dan rond een nieuwe cultuurclash tussen Ronaldo en Messi. De timing van het WK bevordert de warme sympathie ook niet. Russia 2018 komt op een moment dat het land als sportnatie wankelt in een niet eindigend dopingschandaal. Er is sprake van collectieve schuld met de staat als animator van de duisternis. Ook niet bevorderlijk voor de feeststemming is het geopolitieke isolement van Rusland dat nog steeds de banvloek van economische sancties moet doorstaan. Ten slotte is er de figuur van Vladimir Poetin als combinatie van kilte en ondoordringbaarheid.

Voor deelnemende landen zijn dat bijkomstigheden die nu eenmaal eigen zijn aan wereldtoernooien. De ene democratie is de andere niet. Maar ach, zij zijn gefocust op de wedstrijden en dromen van mooie parades en miraculeuze doelpunten. Sport en politiek zijn voor even gescheiden werelden. In die logica zou ook Nederland zich hebben aangesloten als het de kwalificatie had gehaald. De hele sportwereld druipt van selectieve verontwaardiging.

Het argument dat zo’n WK met prestigestadions uiteindelijk de bevolking zal verarmen wordt door de begunstigden van tafel geveegd. Volgens ramingen zal Russia 2018 de gemeenschap 11 miljard euro kosten. Terwijl het land op vele plaatsen kreunt onder bittere armoede. Maar dat was in Brazilië niet anders en van morele bezwaren van de KNVB en de Nederlandse regering werd toen ook weinig gehoord. Van het WK 2010 in Zuid-Afrika met een gordel van fonkelnieuwe stadions blijven vooral verwilderde ruïnes over. Weggegooid geld dus. Het is de prijs die ieder gastland betaalt aan koning Voetbal.

Voor het eerst is de FIFA er niet in geslaagd de sponsoring voltallig te maken. Er blijven lege plekken in de etalage. Misschien omdat Rusland minder aantrekkelijk is voor grote sponsors, maar misschien ook omdat steeds meer mercantiele strategen de geldhonger van de wereldvoetbalbond te gortig vinden, nog afgezien van de verhalen over corruptie en machtsmisbruik. De uitzuivering van dubieuze FIFA-bonzen is zeker niet voltooid.

Maar uiteindelijk gaat het om de bal die rolt. Om de vedetten die de wereld verrassen met hun kunstjes en charisma. Wie de Bijbel letterlijk neemt, kan niet aan topsport doen. In de sport is bijna elke moraal instrumenteel. In het verlangen naar grensverlegging en atletische schoonheid wordt deze wetenschap voor lief genomen.

De naam van de FIFA is bezoedeld. Het staat vast dat Rusland dit WK heeft gekocht. Het gigantische dopingfeuilleton is niet uitgeklaard. En de Krim is nog altijd bezet gebied. Dan maar geen WK in Rusland? Waar dan nog wel? Morele zuiverheid is quasi-onhaalbaar zonder kleinschaligheid. De wereld is te groot om te dresseren naar eer en geweten.

Hugo Camps is journalist, columnist en schrijver.