NRC checkt:‘Kinderen uitzetten is een heftige praktijk’

Dat zei dominee Rikko Voorberg in het EO-programma De Tafel van Tijs.

Asielzoekers arriveren bij Van Hornekazerne. Foto Marcel van Hoorn

De aanleiding:

Dominee Rikko Voorberg vertelde op 23 november in het EO-programma De Tafel van Tijs hoe uitgeprocedeerde gezinnen worden opgehaald van een ‘gezinslocatie’ om te worden overgebracht naar detentiecentrum in Zeist om te worden uitgezet.

„(…) dat vannacht op zeven locaties in Nederland vierhonderd kinderen met kleren aan slapen, omdat morgenochtend twintig agenten voor de deur kunnen staan die meteen binnenlopen en je van bed lichten. Die op het moment dat je protesteert, je handen vast tapen en je in een busje gooien. Elk gezinslid in een ander busje. (…) Dat er een vader morgenochtend om vijf uur met zijn kind op de fiets stapt om een rondje te fietsen tussen 5 en 7 want dan komen die arrestantenwagens. (…) De agenten komen om zes uur, de gezinnen krijgen vijf minuten, worden in die tijd meegenomen. Als je protesteert en als je niet je kleren hebt gepakt, het lukt je niet om je in die tijd aan te kleden, ga je in je ondergoed. (...) Het is zo’n heftige praktijk.”

De uitzettingen gaan Voorberg aan het hart omdat het dikwijls gaat om kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland wonen, ingeburgerd zijn, en naar school gaan. Hij vindt het schrijnend dat het op zo’n heftige manier gebeurt. Hij is een voorstander van een verruiming van het Kinderpardon, maar tijdens de coalitieonderhandeling is besloten dat die er niet komt.

We checken of de praktijk inderdaad zo heftig is als geschetst.

Waar is het op gebaseerd?

Rikko Voorberg laat weten dat hij zich baseert op een artikel uit De Groene Amsterdammer van 11 mei 2016 en op gesprekken met PvdA-lid Esther van Dijken uit Baflo, die zich hard maakt voor een ruimer kinderpardon.

En, klopt het?

Het artikel uit De Groene schetst inderdaad de genoemde praktijk, behalve het tapen van de handen. Het artikel is wel anderhalf jaar oud en er staat geen wederhoor in.

Esther van Dijken is nauw betrokken bij gezinnen die op het punt staan uitgezet te worden. Zij spreekt regelmatig ouders en kinderen in een gezinslocatie en later, nadat ze zijn uitgezet. Zij onderschrijft de lezing van Voorberg in grote lijnen. Handen van kinderen worden inderdaad vastgezet, zegt ze, maar alleen als ze zich verzetten. Zij heeft van de kinderen begrepen dat dat met tape gebeurt. De vader van het gezin wordt apart afgevoerd, de rest van het gezin gaat meestal gezamenlijk in een andere bus. De fietsende vader is één geval, zegt Van Dijken. Wel is iedereen op de gezinslocaties ’s morgenvroeg alert en angstig. Mensen mogen wat persoonlijke spullen meenemen, zegt Van Dijken. De rest van de eigendommen wordt door het COA ingepakt. Ze kent één geval waarin de man in zijn ondergoed werd meegenomen.

De organisatie Defence for Children zegt ook dat het ophalen van gezinnen met veel machtsvertoon gebeurt. „Minimaal tien mensen”, zegt Martine Goeman. Zij hoort dat mensen in kleding slapen en ’s morgens vroeg gaan fietsen.

De woordvoerder van het ministerie van justitie, waar de Dienst Terugkeer en Vertrek onder valt, stelt dat als sprake is van „een traject van gedwongen vertrek”, daar vooraf met het gezin over wordt gesproken. Ze weten dus dat ze opgehaald kunnen worden maar niet wanneer. Gezinnen worden inderdaad vroeg in de ochtend opgehaald, bevestigt de woordvoerder. Daarmee wordt voorkomen dat een kind uit de klas moet worden gehaald.

Gezinnen krijgen de gelegenheid zich te wassen en aan te kleden en kleding, toiletartikelen en documenten mee te nemen. De tijd die ze daarvoor krijgen, is maximaal een half uur, afhankelijk van wat er nodig is. Het ophalen gebeurt volgens de woordvoerder zoveel mogelijk in één voertuig. „Veiligheid en een humane bejegening staan uiteraard voorop”, mailt het ministerie, „waarbij geen andere middelen worden ingezet dan waarvoor de DV&O (Dienst Vervoer en Ondersteuning) de bevoegdheden heeft „Tape wordt door DV&O niet gebruikt.” Handboeien wel, indien nodig. Die mogen ook gebruikt worden bij kinderen, maar daarvan zijn geen voorbeelden bekend.

Conclusie

Voorberg wilde duidelijk maken bij De Tafel van Tijs dat het ophalen van gezinnen uit de gezinslocaties een heftige praktijk is, en traumatisch voor kinderen. Wel gebruikt Voorberg de meeste extreme en soms particuliere voorbeelden. Elk gezin reageert weer op een andere manier, en het is niet te controleren hoe het per gezin gaat. Maar de stelling dat er sprake is van een heftige praktijk beoordelen we als grotendeels waar

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt