Niet door de keuring, toch op het schild

Brunssum Volgens een integriteitstoets was de benoeming van Jo Palmen als wethouder in Brunssum een groot risico. De coalitie in de Limburgse gemeente vindt hem desondanks de juiste man.

De Brunssumse wethouder Jo Palmen (BBB/Lijst Palmen) is allerminst onder de indruk van het onderzoek naar zijn integriteit. Hij doet het rapport af als „een smaad- en lasterstuk” en „bullshit”. Het bureau Governance & Integrity (G&I) probeert „met smoezelige argumenten het bestuur te bezoedelen. Integriteit is een karaktertrek. Die heb je of die heb je niet.” Het optreden van de burgemeester als opdrachtgever voor het onderzoek noemt hij „onrechtmatig”.

Een raadsmeerderheid – de coalitie bestaande uit lokale partijen – stond woensdagavond achter Palmen. De integriteitstoets mag zijn benoeming betitelen als een groot risico. Zij willen hem handhaven als wethouder van ruimtelijke ordening.

Scherfvesten

Twee agenten in burger, met scherfvesten onder hun kleding, waken over de veiligheid tijdens het debat. De sfeer in politiek Brunssum is zeer gespannen. Dit voorjaar viel de coalitie van CDA, VVD, PvdA en twee lokale partijen. Daarna pakten alle lokale partijen zich samen, ook BBB/Lijst Palmen, met vier zetels de grootste partij in Brunssum. Die droeg haar leider Palmen voor als wethouder, een man die al decennialang rondloopt in de plaatselijke politiek. Hij heeft een geschiedenis: een veroordeling wegens het niet opgeven van zijn raadswedde bij het aanvragen van een uitkering in 1994, een andere wegens belediging van een collega-raadslid („Vèrkenskop”). Hij werd ooit onder politiebegeleiding uit de raad verwijderd en uit zich nogal grof in de politiek en in zijn column in een plaatselijk weekblad. Bovendien dreigt volgens G&I belangenverstrengeling bij het al jaren durende gevecht tussen Palmen en de gemeente over een gronddeal uit 1976. De wethouder zou mogelijk een bedrag van 1,5 miljoen willen claimen.

Het is allemaal een opzetje, suggereren de coalitiepartijen. De landelijke partijen zijn opgestapt uit het vorige college om Brunssum in een crisis te storten. Nu wordt Palmens integriteit in twijfel getrokken. Alles om naar buiten toe het beeld te scheppen, dat het in Brunssum één grote puinhoop is en de geesten rijp te maken voor een gemeentelijke herindeling, een samengaan met de buurgemeenten Heerlen en Landgraaf.

Als het zover mocht komen, heeft de nieuwe coalitie daar schuld aan, vindt de nieuwe oppositie. Maurice Gordijn (CDA): „Brunssum glijdt af naar onbestuurbaarheid.”

Jack van Oppen (VVD): „Palmen probeert voortdurend mensen af te zagen tot net boven de enkels. Dat kan niet. Hij is als wethouder een uithangbord voor de gemeente, zou een voorbeeld moeten zijn.”

Lefty Snackers (BBB/Lijst Palmen) suggereert dat er voor vertegenwoordigers van lokale partijen andere integriteitsregels lijken te gelden dan voor die van landelijke: „Straks mag de burger alleen nog maar kiezen uit een vermeend maagden- of engelenkoor in plaats van voor mensen die hem echt vertegenwoordigen.” Zijn wethouder verdient alle vertrouwen: „Joey can do the job. Dan moet je niet gaan zitten ouwenelen.”

Terwijl de woordvoerders van de coalitiepartijen de omstreden wethouder prijzen, krijgt de burgemeester de wind van voren. Snackers vindt onderzoeken als het voorliggende een gevaarlijke trend. „Een burgemeester heeft met dit soort toetsen een wapen in handen. Als hij de wethouder een lul met oren vindt, kan hij zijn benoeming met zo’n zwartboek proberen tegen te houden.”

Meer machtsmiddelen

Burgemeester Luc Winants (CDA) zegt dat integriteitstoetsen standaard zijn bij wethoudersbenoemingen. Hij vindt dat Palmen had moeten opstappen. Maar hij kan niets afdwingen. „Ik ben wettelijk de hoeder van de integriteit, maar volstrekt tandeloos.” Hij vindt dat burgemeester meer machtsmiddelen moeten krijgen in dit soort kwesties. Winants stelt voor dat het ministerie van Binnenlandse Zaken een werkgroep met burgemeesters laat kijken naar wat nodig is. Zelf doet hij graag mee. Winants vreest dat zonder maatregelen in Brunssum maar ook in raden elders „alleen de schreeuwerds” de plaatselijke politiek ingaan.

De nu ontstane situatie binnen het college is vreemd, bekent Winants. „Ik houd bewust afstand. De andere twee wethouders zijn aardige mannen, maar ze worden verbaal geïntimideerd door Palmen. Dat heeft hij de afgelopen weken ook bij mij geprobeerd. Ik buig niet en hou de zaak in de gaten. Maar hoelang houd ik dat vol? Ik durf niet eens op vakantie te gaan. Aan de andere kant: als ik hier geen burgemeester meer wil zijn, wie dan nog wel?”