‘Milieuramp wordt attractie, dat is verontrustend’

Beeldend kunstenaar Anouk Kruithof exposeert in fotografiemuseum Foam. Met kleurrijke sculpturen reflecteert ze op de milieuramp die zich voltrekt.

Verontrustende sculpturen van Anouk Kruithof in Foam, zoals ‘Folly’ Foto Foam

Het lijkt wel een kinderspeelparadijs in plaats van een museumexpositie. Pastel-chemisch geel, blauw, lila en beige dringen zich op, elke kleur afkomstig van een ander object in de ruimte. De gekleurde sculpturen doen denken aan surrealistische wipkippen zonder hoofd. Eroverheen zijn latex lappen met daarop geprinte, kleurrijke foto’s gedrapeerd, als een beschermende deken. Je zou erop willen zitten. Of zouden ze dan omvallen?

De sculpturen zijn gemaakt door beeldend kunstenaar Anouk Kruithof (1981, Dordrecht). Ze studeerde fotografie aan de Academie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda. Momenteel werkt zij in Mexico. De sculpturen zijn onderdeel van haar eerse museale solotentoonstelling ¡Aguas! (‘Pas op’ , waarschuwingskreet in Latijns-Amerika, maar ook een verwijzing naar het element water), die te zien is in fotografiemuseum Foam. Maar waarom oppassen in zo’n vrolijke speeltuin?

Het wankele evenwicht van een van de sculpturen geeft antwoord. Flathead is een chemisch blauwe romp met afgeronde hoeken die op drie poten gemaakt van wandelstokken balanceert. De vele kleuren op de eroverheen gedrapeerde latex foto zien er vrolijk uit, totdat je beter kijkt. Dan blijken de kleuren een glanzende regenboogkleurige olievlek, drijvend in zee. En de mens heeft alleen haar wandelstokken om zich te redden. Aan de muur hangen eveneens foto’s geprint op latex met daarop afbeeldingen van een chemisch gele zee. De slangen van zuurstofmaskers zijn er doorheen gevlochten. Als laatste redmiddel voor een milieuramp.

Manipulatie

„Sommige foto’s op latex zijn gemaakt door een satelliet”, vertelt Kruithof. „Zodra je olie met water mengt krijg je schilderachtige beelden. Maar eigenlijk staan die foto’s symbool voor vervuiling, onomkeerbaar en onuitwisbaar.” Het fascineert haar hoe mensen die beelden nooit met het blote oog kunnen zien, maar enkel via een foto kunnen waarnemen.

Voor de sculpturen printte Kruithof digitale foto’s, niet door haar gemaakt, op latex en anti-slipmatten. De relatie tussen beeld in de online wereld en de fysieke wereld is een terugkerend thema in haar werk. Ze probeert het medium fotografie op nieuwe manieren te benaderen door foto’s te integreren in sculpturen. „Wij consumeren zo veel fotografische beelden per dag. Via Whatsapp, Instagram…het is de nieuwe taal. Een beeldtaal waarmee wij spreken. Dat omarm ik, maar het is ook heel gevaarlijk. Wat is het effect van die continue circulatie van beeld? Van die reproductie en manipulatie? Niets is dan nog integer. Kunst is altijd fictief, dan zijn die vragen niet aan de orde. Maar dat zijn wel aspecten waar deze werken over gaan.”

Attractiepark

Zoals videokunstwerk Ice Cry Baby. Hiervoor verzamelde Kruithof amateurvideo’s van smeltende gletsjers. De fragmenten smeedde ze aan elkaar tot een drie minuten durende lawine van schuivend en vallend ijs. Op de achtergrond klinken de schreeuwen van de filmers. Maar ook gelach. En een stem die rustig zegt ‘it’s okay’. Het is een nuchtere opmerking temidden van het ijselijke geweld dat naar beneden stort. „Ik zat ook eens naar zo’n video te kijken en toen zei iemand ‘wauw, wat mooi dat afgeronde ijs’. Een milieuramp verwordt tot een spektakel. Een soort attractiepark. Dat is verontrustend”, aldus Kruithof.

Ook collageserie Screenshot Montages en sculpturenserie Neutral zijn geïnspireerd op beelden die Kruithof online vond. Ze pluisde de Instagram-accounts van Amerikaanse bedrijven uit, waaronder die van de Amerikaanse dienst voor bagagecontrole. Daar vond ze onherkenbare, in beslag genomen identiteitskaarten van wapenbezitters. Een van de werken, Neutral (restless), toont zo’n identiteitskaart, geprint op stof. Vier metalen pijpen duwen het doek omhoog, in een hoek van de tentoonstellingsruimte. Een vervormde, uitvergrote en onherkenbare identiteit is aan de schandpaal genageld. „Voor mij voelt het alsof ik die mensen een nieuwe identiteit heb gegeven. De serie heet Neutral, maar bij elk afzonderlijk werk staat tussen haakjes een menselijke emotie. Openhartig, mild, rusteloos… daarmee geef ik ze een nieuwe persoonlijkheid.”