Geluk is niet alleen een ping-pongtafel

Werkgeluk Blije werknemers zijn productieve werknemers. Maar hoe zorg je daarvoor? Met een happiness officer, bijvoorbeeld.

Foto Getty Images

Als Ammarai van der Linde op een verjaardag vertelt wat voor werk ze doet, zijn er twee reacties mogelijk. De jongere garde is lyrisch, de oudere generatie vraagt smalend of ze veel personeelsuitjes organiseert. Als happiness officer bevordert ze bij installatiebedrijf Guidion het geluk van medewerkers. „En dat spreekt nogal tot de verbeelding.”

Naar Amerikaans voorbeeld benoemen sommige Nederlandse bedrijven nu ook een ‘chief happiness officer’. Maar verwarring over wat die functie precies inhoudt bestaat niet alleen onder buitenstaanders. Na een analyse van alle ‘happiness officer’-vacatures op de eigen website concludeerde vacaturesite Joblift begin dit jaar: een happiness officer is vaak een HR-manager met een „onduidelijk gedefinieerde verantwoordelijkheid” voor een goede sfeer.

Wil je werkgeluk stimuleren met een omgeving waarin vriendschappen ontstaan? Of wil je mensen in hun levensgeluk bevorderen?

Geluksbarometer

Volgens geluksprofessor Ruut Veenhoven, socioloog en emeritus hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, is die onduidelijk gedefinieerde verantwoordelijkheid een van de valkuilen voor het slagen van de functie. „Voordat een bedrijf iemand aanneemt om geluk op de werkvloer te bevorderen, moeten er wel duidelijke doelen worden gesteld. Wil je werkgeluk stimuleren met een omgeving waarin vriendschappen ontstaan? Of wil je mensen in hun levensgeluk bevorderen door te zorgen dat ze goed in hun vel zitten?”

Wat geluk precies inhoudt wordt bij Guidion, dat vooral focust op werkgeluk, niet bepaald door de directeuren, maar in samenspraak met het personeel. De 500 medewerkers van het installatiebedrijf vullen maandelijks een ‘geluksbarometer’ in, waaruit Van der Linde opmaakt wat hun gevoelens en wensen zijn.

Zo bleken ze waardering heel belangrijk te vinden. Van der Linde: „Daarom zorgen we nu iedere dag voor een moment waarop iedereen samenkomt en zijn successen deelt. En we houden per jaar twee grote feesten, waarmee we onze medewerkers bedanken voor hun inzet.”

Lees meer over geluksmanagers: Ja, er wordt hier óók hard gewerkt

Bovendien levert dat een informele sfeer op, waarin vriendschappen gemakkelijker ontstaan. „En dat werkt door in alle lagen van de organisatie”, zegt Van der Linde. Om ervoor te zorgen dat medewerkers zich gehoord voelen organiseert Guidion ieder kwartaal een ‘pizza, bier en vragen’, waarbij vragen van medewerkers worden beantwoord door de directie.

Wat Van der Linde gaandeweg wel merkte, is dat wensen kunnen verschillen. „We zijn in 2005 begonnen met enkel studenten, nu komen daar steeds meer mensen bij die al wat meer werkervaring hebben.” Toen bleek: de jongere medewerkers zijn erg gefocust op het verschil maken, terwijl de meer ervaren werknemers vaker op zoek zijn naar ontwikkeling en zingeving en hele concrete behoeftes hebben zoals bijvoorbeeld ouderschapsverlof. „Hoe we dat allemaal combineren, is iets waar ik me nu dagelijks mee bezighoud.”

Geen clown

Zouden meer bedrijven een chief happiness officer aan moeten stellen? Volgens hoogleraar Veenhoven zijn gelukkige werknemers productieve werknemers, vooral in creatieve en sociale beroepen. „Bovendien verzuimen ze minder, en dat is belangrijk voor werkgever én werknemer.”

Van der Linde probeert het imagoprobleem dat het beroep soms heeft dan ook zoveel mogelijk te vermijden. „Als we extern iets communiceren over mijn functie, dan wil ik absoluut niet dat daar beeld bij van een pingpongtafel bij gebruikt wordt”, lacht ze. „Ik ben geen clown die hier rondloopt voor andermans vermaak.”

Het is volgens haar bovendien essentieel dat de directie van een bedrijf daar hetzelfde over denkt. „Als een directeur niet gelooft dat geluk op de agenda thuishoort, gaat er niets veranderen in de bedrijfscultuur.” Volgens Van der Linde is een fulltime happiness officer daarom noodzakelijk. „Ik probeer mensen door middel van onderzoek van binnenuit te motiveren. Daarbij heb ik geen tijd voor andere werkzaamheden.”

Marjolein Nuvelstijn, die sinds drie jaar happiness officer is bij de Delftse bibliotheek DOK, combineert de functie wel: naast happiness officer is ze ook HR-adviseur. De beroepen hebben juist veel raakvlakken, zegt ze. „Ik heb het idee dat ik gesprekken over werkdoelen of ziekteverzuim beter kan voeren, omdat werkgeluk bij alle HR-onderwerpen centraal staat.”

Daarbij gaat het nadrukkelijk om het geluk van de medewerker, zegt Nuvelstijn. „Natuurlijk levert het DOK veel op als mensen productief zijn, maar ik ben als happiness officier verantwoordelijk voor het geluk van medewerkers, niet voor de winst van het bedrijf.” Zo herinnert ze zich een collega die DOK na zeven jaar verliet. „Na een uitgebreid gesprek met een coach bleek dit niet meer haar plek. Voor DOK was het een gemis, maar ze heeft nu een andere baan waar ze gelukkiger is. Dat was voor mij het belangrijkst.”

Lees meer over werkgeluk: Gelukkig ondernemen in de ballenbak

Het huis van collega’s opknappen

Voelen mensen zich bij Guidion ondanks alles toch ongelukkig, dan is het ironisch genoeg niet Van der Linde die individuele klachten behandelt. „Met je manager heb je het meeste contact, dus die helpt je met problemen. Ik focus me vooral op de grote lijnen.” Wel grijpt ze als happiness officer soms in bij gebeurtenissen buiten werk. „Toen twee collega’s trouwden, hebben we met een aantal collega’s tijdens hun huwelijksreis het nieuwe huis opgeknapt. Een collega van wie het huis afbrandde, hielpen we alles weer op de rit te krijgen.”

Een te grote rol voor de werkgever? Geluksprofessor Veenhoven kan het alleen maar aanmoedigen. „Geluk stopt niet als je de deur van het kantoor achter je dichttrekt. Een medewerker kan nog zo gelukkig zijn op het werk, zodra hij in de privésfeer problemen heeft, loopt hij alsnog risico overspannen te raken.”

Naarmate de balans tussen werk en privé meer en meer vervaagt, is het volgens Veenhoven onoverkomelijk dat de happiness officer ook in privésituaties ondersteuning biedt. „Er werd lang gedacht dat gezondheid privé was. Maar tegenwoordig is het ook heel normaal dat er alleen gezonde producten in de kantine liggen.”