Recensie

Deze vrouwen kunnen zonder cowboys

Serie De feministische western Godless van Netflix laat zien hoe Amerika is gebouwd op geweld.

Foto Netflix

Godless, de Netflix-westernserie, speelt in 1884 in La Belle, een plaatsje in New Mexico dat een aantal jaar daarvoor is getroffen door een mijnongeluk waarbij vrijwel alle mannen het leven lieten. Dus wordt La Belle grotendeels gerund door vrouwen en dat gaat uitstekend.

Die situatie dreigt te veranderen als cowboy en bendelid Roy Goode er in gewonde toestand naartoe vlucht. Hij komt terecht op de ranch van weduwe Alice Fletcher (Michelle Dockery, de oudste dochter in Downton Abbey), die hem eerste instantie beschiet maar hem daarna verzorgt. Goode wordt achternagezeten door Frank Griffin, zijn surrogaatvader die hij heeft verraden en bestolen. Deze gewelddadige, de bijbel citerende schurk (een memorabele rol van Jeff Daniels) is uit op wraak en samen met zijn dertig man tellende bende vernietigt hij alles en iedereen die hem daarbij in de weg staat.

Paardenfluisteraar

Rond deze wraakplot verzamelt scenarist-regisseur Scott Frank allerlei boeiende personages. Zo is er een langzaam blind wordende sheriff, een weduwnaar met twee kinderen. Zijn stoïcijnse zus Mary Agnes (een leuke rol van Merritt Wever) kleedt zich als een man en heeft vrij openlijk een lesbische relatie met de onderwijzeres van La Belle. Alice Fletcher runt samen met haar indiaanse schoonmoeder en half-indiaanse puberzoon Truckee een paardenranch. Daarbij krijgt de kordate Alice hulp van Roy, die een bekend westerntype belichaamt: de zwijgzame man “who knows horses”.

Showrunner Frank had oorspronkelijk een speelfilm in gedachten, maar toen Netflix graag een serie wilde, moest hij zijn scenario verder uitbouwen. Zo zien we in een lange sequentie hoe Roy met eindeloos geduld paarden temt en daarbij langzaam een band krijgt met Truckee. Lange scènes, maar zeker geen vulling. Ze diepen onder meer de vader-zoonthematiek verder uit – niet alle surrogaatvaders zijn zo slecht en krankjorum als Griffin. Dat de serie een wat trager tempo heeft, biedt de kijker ook gelegenheid de prachtige fotografie te bewonderen, en te reflecteren op de geschiedenis van zowel Amerika als de western. Als er één ding is dat Godless betoogt, is dat Amerika op geweld is gebouwd. Geweld dat Frank onverbloemd toont.

Man als lustobject

Hoewel Godless talrijke klassieke westernsituaties bevat, zoals een treinoverval, het bouwen van een kerk en natuurlijk een shoot-out, is het bovenal interessant om te zien wat Scott anders doet. Hij maakt een western met 21ste-eeuwse blik. Dit betekent dat vrouwen onafhankelijk zijn, er niet moeilijk wordt gedaan over lesbische en interraciale liefde, indianen met respect worden behandeld, en dat er zwarte personages opgevoerd worden. Hulpsheriff Whitey is verliefd op een zwart meisje dat in een plaatsje verderop woont. Om meer in haar nabijheid te zijn neemt hij vioolles bij haar, hoewel hij geen enkel muzikaal talent heeft. Dat hij Whitey heet, is dan ook geen toeval. Net zomin als dat de achternaam van de held Goode is: hij is de goede die de slechterik moet verslaan.

Netflix promoot de serie als feministisch (“welcome to no man’s land”) en dat heeft kritiek opgeleverd. Zo wees iemand erop dat in de eerste aflevering mannen 73 procent aan het woord zijn. En weduwe Alice heeft weinig te doen. Maar die kritiek gaat voorbij aan een subtiele maar cruciale omdraaiing. Zo zien we niet zozeer hoe Roy naar haar kijkt, maar kijken we vanuit Alice’ gezichtspunt naar Roy: hij is het object van begeerte, niet de vrouw. En het tellen van dialogen vertelt absoluut niet het hele verhaal. De vrouwen praten misschien minder dan de mannen maar wat zijn ze gevat, autonoom en fel. Zij kunnen best zonder cowboys.