Column

Moet het nieuws de zelfdoding van Praljak wel uitzenden?

Zap Het principe om geen zelfmoorden in beeld te brengen is een waarde op zichzelf. Het NOS Journaal maakte de juiste keuze door daar niet van af te wijken in het geval van oorlogsmisdadiger Slobodan Praljak.

Slobodan Praljak, vlak voor hij gif innam (NOS Journaal).

RTL Nieuws toonde het hele filmpje. Oorlogsmisdadiger Slobodan Praljak hoorde zijn vonnis aan, verwierp het „met minachting” voor het Joegoslaviëtribunaal en vervolgens, in de woorden van de verslaggever, „stelde hij een daad”. Waarna we zagen hoe de voormalige generaal met trillende handen een klein flesje vloeistof in één teug leeg dronk. Een paar uur later was hij dood. Ook de Vlaamse VRT zette het volledige fragment op zijn site.

NOS, BBC en ARD gaven minder ruimte aan het theater van de beul die als martelaar wilde sterven. Op die zenders werd het beeld bevroren op het moment waarop de hand met het gif de mond van Praljak bereikte. Je kunt je de discussies op de redacties indenken: alle beelden uitzenden, omdat het nu eenmaal nieuws is? Niet alles uitzenden, omdat je Praljak zijn zin niet wil geven? Niet alles uitzenden, omdat de precieze beelden geen extra informatie geven? Alles uitzenden, omdat er nu eenmaal vraag naar is?

De NOS maakte de juiste keuze. Het principe om geen zelfmoorden in beeld te brengen is een waarde op zichzelf, om redenen van privacy en het risico van kopieergedrag. Ik zag woensdag geen zwaarwegend argument daarvan af te wijken.

Door de actie van Praljak kwam de hele avond in het teken van de oorlog in voormalig Joegoslavië te staan. De Wereld Draait Door (dat het hele filmpje toonde, net als Pauw) had de uit Bosnië afkomstige Leila Prnjavorac te gast, die volhield dat het ondanks alles een feestelijke dag was: er waren zes oorlogsmisdadigers veroordeeld. Een week geleden maakte zij in hetzelfde programma al indruk na de veroordeling van Ratko Mladic. De beelden van intense vreugde van nabestaanden in Srebrenica na dat vonnis maakten duidelijk wat de grote waarde van het Joegoslaviëtribunaal is. Wie durft te hopen dat de schuldigen in, zeg, het Syrische conflict over twintig jaar op vergelijkbare wijze ter verantwoording worden geroepen?

Toevallig voerden nog twee programma’s terug naar de Joegoslavische oorlog. Op NPO2 de herhaling van de indringende documentaire My Own Private War (EO) uit 2015, waarin de tijdens de oorlog vanuit Sarajevo naar Nederland gevluchte Lidija Zelovic terugreist naar haar geboorteland – gedreven door de wens om haar zoon af te schermen voor haar trauma.

Eerder op de avond was er Van A naar B (KRO-NCRV), een niet zo heel erg opmerkelijk reisprogramma waarin Daan Nieber en Katja Schuurman als tijdelijke taxichauffeurs met wisselende passagiers van Athene naar Bologna reizen. Woensdag stond de etappe Tirana-Mostar op het programma. Beide presentatoren waren onder de indruk van de kogelgaten en ruïnes die ruim twintig jaar na de oorlog nog steeds alomtegenwoordig zijn in de Bosnische stad, die door de Neretva in tweeën wordt gedeeld: aan de ene oever wonen vooral Kroaten, aan de andere vooral Bosniakken (Bosnische moslims).

Nieber had een jonge moeder met dochter in zijn taxi. Ze droomt van een baan als verpleegkundige. In het buitenland, want uit Bosnië willen alle jongeren weg, zegt ze: „Vroeg of laat wordt het hier weer oorlog, dat gebeurt elke vijftig jaar. Ik kom wel terug als ik oud ben.”

De tocht eindigde bij de Stari Most, de beroemde brug over de Neretva die de twee stadsdelen verbindt. Jongens springen ervan af ‘om man te worden’. Wat in Van A naar B niet werd verteld, is dat de brug is herbouwd. Het zestiende-eeuwse origineel werd op 9 november 1993 vernietigd, op bevel van Slobodan Praljak.