‘Turkse oud-minister kreeg 50 miljoen aan steekpenningen’

Dat vertelde de Turks-Iraanse goudhandelaar Reza Zarrab tijdens een zitting over het ontduiken van de Amerikaanse sancties tegen Iran.

Reza Zarrab op 17 december 2013. Foto Ozan Kose/AFP

Een voormalige Turkse minister van Economie heeft in 2012 ruim 50 miljoen dollar (40,5 miljoen euro) aan steekpenningen aangenomen. Dat blijkt uit de getuigenis die de Turks-Iraanse goudhandelaar Reza Zarrab (34) woensdag aflegde tijdens een politiek explosief proces in New York. Zarrab is de belangrijkste getuige in de zaak, die draait om het ontduiken van de Amerikaanse sancties tegen Iran.

Zarrab was volgens de Amerikaanse aanklagers de spil in de zwendel, waarmee miljarden dollars gemoeid waren. Hij heeft schuld bekend en werkt mee met het proces tegen Mehmet Hakan Atilla, de voormalige vicepresident van de Turkse staatsbank Halkbank, die betrokken zou zijn geweest bij het complot. Atilla ontkent alle aanklachten tegen hem.

De zaak doet veel stof opwaaien in Turkije, want de verwachting is dat Zarrab de komende dagen meer onthullingen doet over corruptie binnen de Turkse regering. President Erdogan noemde Zarrab een „gijzelaar” van de Verenigde Staten. De zaak is volgens hem een complot van de Gülenbeweging, die hem met hulp van Amerikaanse aanklagers ten val zou willen brengen.

Tijdens de eerste dag van zijn getuigenis, woensdag in een federale rechtbank in Manhattan, vertelde Zarrab hoe hij Iran hielp om de sancties te ontduiken. Met geld dat op rekeningen van Halkbank stond, kocht hij goudstaven in de grote bazaar in Istanbul. Die werden vervolgens in koffers naar Dubai gesmokkeld en omgewisseld voor geld.

Op de douanedocumenten stond als bestemming echter Iran. Zarrab zegt dat Atilla en de directeur van Halkbank, Suleiman Aslan, hem leerden over de bestemming te liegen. Hij zegt dat ze precies wisten wat de Amerikaanse sancties inhielden en welke transacties door de beugel konden. Atilla was „de persoon bij de bank die het meeste wist over de sanctieregels”, aldus Zarrab. Hij hielp „om te doen voorkomen alsof ons complot voldeed aan de Amerikaanse sancties”.

Aanvankelijk weigerde de directeur van Halkbank zaken met Zarrab te doen, want vanwege zijn huwelijk met een Turkse popster was hij een publiek figuur. Zarrab voelde zich onterecht afgewezen en nam contact op met minister van Economie Zafer Caglayan. Die wilde wel bemiddelen in ruil voor 50 procent van de winst. Zarrab zei dat Caglayan uiteindelijk ruim 50 miljoen dollar heeft verdiend aan steekpenningen, die soms werden uitbetaald aan diens zoon.

De zaak was woensdag wereldwijd trending op Twitter. Omdat veel Turkse media zeer zuinig of vooringenomen verslag doen van het proces, zijn Turken massaal buitenlandse journalisten gaan volgen die vanuit de rechtbank verslag doen. Een van hen is de lokale rechtbankverslaggever Pete Brush, die er binnen drie uur tienduizend volgers bij kreeg.