Paar kopjes koffie per dag is goed voor je

Gezondheid

Dagelijks koffie drinken beschermt tegen tal van ziekten. Dit leren twee recente analyses van honderden koffie-studies.

Koffie beschermt het meest tegen leverziekten, de dood na een hartaanval, jicht, Parkinson en nog veel meer. Foto Hollandse Hoogte

Drie koppen koffie per dag verlaagt de kans op een voortijdige dood met 17 procent, vergeleken met mensen die geen koffie drinken. Wie meer koffie drinkt hoeft niet te wanhopen. Dagelijks zes koppen beschermt nog steeds een beetje tegen een snelle dood. Alleen zwangeren moeten zich beperken tot hooguit twee kopjes per dag. Niet voor zichzelf, maar voor hun ongeboren kind.

Dat schrijven Britse onderzoekers die álle gezondheidseffecten van koffie beoordeelden. Dat was een grote klus. Er zijn de afgelopen decennia honderden onderzoeken en onderzoekjes naar de invloed van koffie op tientallen verschillende ziekten gedaan. De Britten publiceerden hun resultaat vorige week in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The BMJ.

Koffie beschermt het meest tegen leverziekten, tegen de dood na een hartaanval, jicht, de ziekte van Parkinson, nierstenen, mondkanker en diabetes type 2. Maar de lijst van ziekten waartegen koffie ook nog een beetje beschermt is veel langer.

In augustus hadden onderzoekers van Italiaanse, Britse en Amerikaanse universiteiten in wezen dezelfde klus geklaard: ook een ‘paraplu-review’ van alle eerdere koffie-onderzoeken, gepubliceerd in het tijdschrift Annual Review of Nutrition. De resultaten komen in grote trekken, en in veel details, overeen. Het lijkt dubbel werk, maar het is herhaling die in de wetenschap nuttig is. Hun conclusie: „koffie past in een gezond dieet”. En zij vinden een optimum veiligheid bij 4à 5 koppen per dag.

Het verschil tussen 3 à 4 koppen of 4 à 5 koppen is onbelangrijk, omdat de inhoud van een kopje koffie in al die honderden onderzoeken niet goed gedefinieerd is. In de Verenigde Staten worden papieren bekers met een halve liter (500 ml) koffie verkocht. In Italië gaan kopjes espresso met 20 ml over de toonbank. De cafeïne-inhoud per kop kan daardoor variëren van 60 tot 500 milligram. In Nederlandse koffie zit doorgaans 60 tot 100 milligram cafeïne. De onderzoekers vinden: het veilige optimum, gemiddeld over alle ziekten, ligt ongeveer bij 400 milligram per dag.

Cafeïne is beslist niet de enige actieve stof die invloed op de gezondheid heeft. In gebrande koffie zitten meer dan duizend stofjes die biochemische processen in het lichaam beïnvloeden. Voor iedereen is er dus iets te vinden. Onheilsprofeten wijzen op cholesterolverhogende en kankerverwekkende stofjes. Koffie dankt zijn gezondheid waarschijnlijk aan de ontstekingsremmers en anti-oxidanten die door het water uit het koffiemaalsel worden geëxtraheerd.

Die stofjes verschillen per koffieras, per land van herkomst, per brand- en per zetmethode.

Bijna altijd (tenzij bewust verwijderd) bevat koffie cafeïne. Cafeïne is wereldwijd de meestgebruikte verslavende stof. Er zijn verontruste Amerikanen, waaronder hersenonderzoekers, die vinden dat cafeïne een stof is die het makkelijker maakt om aan de schadelijker verslavende stoffen te beginnen: cocaïne, alcohol en tabak. Hard bewijs is er niet.

Koffie geeft geen kanker meer

Beide paraplu-reviews hebben weinig aandacht voor de verslavingseffecten en voor de onthoudingsverschijnselen. Ook niet voor de acute cafeïnevergiftiging. Er zijn gezonde mensen die na inname van 10 gram cafeïne overleden, maar anderen overleefden 25 en zelfs 50 gram.

De twee paraplu-reviews waren niet het enige goede koffienieuws van de laatste tijd. Vrijwel onopgemerkt heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vorig jaar cafeïne geschrapt uit de categorie ‘waarschijnlijk kankerverwekkende’ stoffen. De goede boodschap kwam van het IARC, het kankeragentschap van de WHO dat twee jaar geleden worst nog in de categorie ‘kankerverwekkend’ plaatste. Vorig jaar ploegde een IARC-commissie ruim duizend onderzoeken door naar koffie en kanker. In 1991 was cafeïne ‘mogelijk kankerverwekkend’ genoemd vanwege de ongeveer 20 procent hogere kans op blaaskanker bij koffiedrinkers. Maar nu noemt het IARC dat blaaskankerrisico ‘niet consistent’ in een kort verslag in The Lancet Oncology. Alles bij elkaar is er momenteel „ontoereikend bewijs” om koffiedrinken kankerverwekkend te noemen, besluit het IARC. En dat ligt niet alleen aan de onvoldoende correctie voor roken. Het onderzoek naar koffie is bijna allemaal van mindere kwaliteit.

Ook de paraplu-reviewschrijvers schrijven dat al die honderden koffie-onderzoeken van lage of matige kwaliteit zijn. Vandaar ook dat in geen van die publicaties het ferme advies staat om, uit gezondheidsoverwegingen, dagelijks vier koppen te drinken. Nee, wie nu geen koffie drinkt hoeft er niet aan te beginnen.