Linkse leider van een bont kabinet

Katrín Jakobsdóttir

De tweede vrouwelijke premier, de links-groene Jakobsdóttir, moet het vertrouwen van de kiezer in de politiek herstellen.

IJslands premier Katrín Jakobsdóttir foto EPA

Katrín Jakobsdóttir is 41 jaar en erg populair onder IJslanders. Daarom mag ze zich nu de nieuwe premier van IJsland noemen. Woensdag, een maand na de verkiezingen, bereikte haar Links-Groene partij een akkoord met de liberaal-conservatieve Onafhankelijkheidspartij en de Progressieve Partij – het is een brede coalitie.

Met 17 procent van de stemmen werd haar partij de tweede partij bij de verkiezingen. De eurosceptische Onafhankelijkheidspartij behaalde meer stemmen – 25 procent – maar de kans was klein dat zij een coalitie zou kunnen vormen. Dat lukte Jakobsdóttir wel. De drie regeringspartijen hebben een kleine meerderheid met 33 van de 63 zetels.

Lees ook: President IJsland stemt in met nieuwe verkiezingen

Jakobsdóttir zit sinds 2007 in het parlement. Tussen 2009 en 2013 was ze minister van Onderwijs. Ze is de tweede vrouwelijke premier die het land heeft gekend. Jóhanna Sigurðardóttir werd in 2009 de eerste vrouwelijke premier. Over de nieuwe premier zegt Eva Önnudóttir, politieke wetenschapper aan de universiteit van IJsland: „Uit peilingen blijkt dat IJslanders haar de beste leider vinden en haar vertrouwen. Ze bracht als minister geen revolutionaire wijzingen teweeg maar zorgde voor stabiliteit. Ze kan goed samenwerken met andere partijen en is populair onder stedelingen maar ook onder plattelanders.”

Lees ook het nieuwsbericht: Jakobsdottir wordt nieuwe premier IJsland

Schandalen verwerken

De brede coalitie van Jakobsdóttir moet stabiliteit brengen in het land dat de laatste jaren veel schandalen moest verwerken. Het vorige kabinet viel al na een regeerperiode van negen maanden. Een van de coalitiepartijen stapte uit de regering toen bleek dat ex-premier Benediktsson verzwegen had te hebben geweten van een schriftelijk verzoek van zijn vader het strafblad van een vriend schoon te vegen. Die was veroordeeld voor kindermisbruik. Pas tegenover een parlementaire onderzoekscommissie gaf Benediktsson toe dat hij dit wist.

En in april 2016 raakte de IJslanders hun vertrouwen in politici kwijt toen uit de Panama Papers bleek dat de vrouw van ex-premier Sigmundur David Gunnlaugsson een offshorebedrijf beheerde op de Britse Maagdeneilanden. Het bedrijf bleek obligaties te beheren van drie IJslandse banken die in 2008 omvielen als gevolg van speculatie. 20.000 IJslanders gingen de straat op, in een land met 330.000 inwoners. En door de enorme bankencrisis in 2008 moesten zware bezuinigingen worden doorgevoerd.

Jakobsdóttirs taak is het vertrouwen van IJslanders in hun leiders te herstellen. Meevaller is dat de economie zich door een toeristische opleving goed herstelt.

Maar niet iedereen ziet de coalitie zitten. Vanuit linkse hoek is er kritiek op de samenwerking met de rechtse Onafhankelijkheidspartij. Ze zijn het onderling oneens over de hoogte van de belastingen en eens over onder meer de bescherming van de visserij. „Het is een ongewone coalitie”, zegt politiek wetenschapper Önnudóttir. Sommige IJslanders zijn blij dat links en rechts samenwerken. We moeten de komende tijd zien of het ook werkt.”

Lees ook over de verkiezingen in IJsland: Groenen gaan regeren
    • Maral Noshad Sharifi