Kussende fietsenlokkers

Veel Hollandser krijg je het niet: druilregen en roetveegwolken boven het Noordzeekanaal. Bij het veerpontje naar Zaandam komen, begeleid door zwaailichten, twee opleggers aantuffen, elk met een reusachtig beeld, in Delfts blauw. Een roomblanke boer die een dito boerinnetje kust. Elke souvenirshop heeft ze. Deze zijn, opgetakeld, bijna negen meter hoog. Een standbeeld van de Gewone Nederlander?

Nee, ze moeten fietsers lokken, volgens het bordje bij de veerboot: ‘Fietsen straks nog leuker in Westpoort en Zaanstad.’ Daaronder een dozijn logo’s van betrokkenen en geldschieters, zoals het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Wat verwachten we toch veel van kunstwonderen. In Emmen willen ze een ‘selfiehotspot’ van reuzeletters op het Raadhuisplein neerzetten: WEMM. I amsterdam dus, maar dan anders. Vijftigduizend euro kost dat. Maar dan trekken de toeristen wel massaal naar Emmen, zoals hier iedereen de auto laat staan en in de pedalen klimt voor het ‘omfietsdelftsblauw’. Als je de fietsforenzen zelf hoort, hebben die meer behoefte aan een tweede Hempont tijdens de overvolle spits.

„We moeten het afwachten”, zegt Cora van Eethuis ’t Zaanse Veer, de snackkeet pal ernaast. „Die fietsroute is hier heel lang en saai hoor. Straks ziet het er hier toch heel anders uit. Leuk voor een fotootje.”

Ooit fotografeerde je elkaar bij de achtergronden die je toevallig tegenkwam. Nu worden de kiekjesdecors op bestelling gemaakt. Dit gigantische kussende paartje schrééuwt opzichtig om gefotografeerd te worden. Het is een selfiehotspot in Hollands design, naar beproefd recept: supersize het souvenir. In Zaandam deden ze dat met het gemeentehuis van gestapelde Zaanse huisjes, dat het Inntel Hotel daarna schaamteloos kopieerde.

Kunst, kitsch? Ach, ik vind deze blikvanger best gaaf, maar er gaat ook een creatieve luiheid vanuit. Studenten van de Haagse Hogeschool gebruikten bij de Dutch Design Week ditzelfde souvenir, maar dan met kussers van verschillende culturele achtergronden. Die politieke correctheid hoeft misschien ook weer niet, maar je mist íets van een knipoog, íets van de vrije, gewaagde mentaliteit die ik altijd met Amsterdam associeerde. Dit megasouvenir heeft vooral het gelikte aureool van citymarketing. Publieke kunst? Zolang het meteen gebruikswaarde heeft, als fietsenlokker of selfiedecor.

Cora is in elk geval op alles voorbereid. In de hoek van het eetcafé heeft ze een vitrinekastje neergezet. Met het kussende paartje op mokken, asbakken en tegeltjes. With love from Holland. „Ja, die ga ik maar verkopen. Je weet niet hoe het allemaal loopt. Misschien komen ze hier wel met bussen vol. Dan moet ik er straks een extra toiletgroep bij bouwen.”

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column