Gezamenlijke actie voor ‘slaven’ Libië

Migratietop Abidjan

Minister Zijlstra (Buitenlandse Zaken) wil, net als enkele Europese collega’s, onder voorwaarden legale arbeidsmigratie uit Afrika toestaan.

Duizenden migranten die vastzitten in Libische detentiekampen moeten zo snel mogelijk worden geëvacueerd naar hun landen van herkomst. Dat is de belangrijkste uitkomst van een tweedaagse bijeenkomst van leiders van de Afrikaanse en Europese Unie in Abidjan, Ivoorkust. De top mocht geen migratietop heten, dus heette ze een top ‘over de toekomst van de Afrikaanse jeugd’. Het werd echter een top die goeddeels ging over moderne slavernij.

Oorzaak daarvan waren de beelden van de Amerikaanse televisiezender CNN die vlak voor de top de wereld overgingen en waarop te zien was hoe in Libische steden migranten als slaven worden verhandeld. Zij bewogen Europese en Afrikaanse leiders tot onmiddellijk ingrijpen. De door de Verenigde Naties erkende regering in Libië stemde donderdag in met een evacuatie van de duizenden migranten. Het is alleen de vraag of de regering in Tripoli in staat is dit plan uit te voeren, aangezien de regering maar beperkt toegang heeft tot de territoria in Libië waar de migranten zich bevinden en die in handen zijn van tal van elkaar bestrijdende milities.

„Dit schandelijke drama herinnert ons aan de donkerste dagen van de mensheid”, sprak de gastheer van de top, president Alassane Ouattara van Ivoorkust. De Franse president Emmanuel Macron noemde de veilingen van slaven „een misdaad tegen de menselijkheid”.

Repatriëring

De Afrikaanse Unie, de Europese Unie en de Verenigde Naties hebben besloten gezamenlijk zorg te dragen voor de repatriëring en de netwerken van smokkelaars te ontmantelen.

De regering van Nigeria kondigde aan zich te ontfermen over 240 Nigerianen die vastzitten en ook Ghana doet mee. „Dat de Afrikaanse Unie nu echt actief bijspringt, is bemoedigend”, zegt Marina Schramm van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) in Abidjan. De IOM is verantwoordelijk voor het repatriëren van migranten die vast komen te zitten op hun weg naar Europa. Dit jaar werden al dertienduizend migranten teruggebracht naar hun land van herkomst. De verwachting is dat er voor het einde van het jaar nog eens duizenden zullen terugkeren.

Opvallend was dat veel Europese leiders zich bereid verklaarden te onderzoeken of ze legale routes konden openen voor economische migranten. Minister Zijlstra (Buitenlandse Zaken, VVD) zei woensdag in Nieuwsuur legale arbeidsmigratie onder voorwaarden te willen toestaan. In ruil moeten Afrikaanse landen meewerken aan de uitzetting van illegale migranten, zei hij, wat tot nu toe zeer moeizaam gaat.

„Het vereist dat je ook afspraken kunt maken met Afrikaanse landen over gedwongen terugkeer. Wij kunnen legale migratie proberen te regelen met jullie, maar dan moeten jullie met ons samenwerken zodat de illegale migratie, die vele malen groter is, wordt gestopt”, zei Zijlstra. Hij wees erop dat Duitsland en Italië behoefte hebben aan arbeidsmigranten. „Als het gaat over arbeidsmigratie, dan gaat het over mensen die aan het werk zijn, waar behoefte aan is. Daar kan gewoon een aanvraag voor worden ingediend.”

Zijlstra maakte deel uit van een zware delegatie uit Nederland en reisde met premier Rutte en minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66). Tijdens een bliksembezoek aan Mali verklaarde Rutte nog „het draagvlak voor echte vluchtelingen” niet te willen ondermijnen door economische migranten toe te laten. De meeste migranten uit West-Afrika reizen naar Europa om geld te verdienen voor hun achterblijvende families. Het bedrag dat Afrikaanse migranten terugsturen naar de landen van herkomst is drie keer zo groot als alle ontwikkelingshulp bij elkaar.

Lees ook: In uiteengevallen Libië komt het recht nog uit een geweerloop.

Correctie (01-12-2017): In een eerdere versie van dit bericht stond dat Abidjan de hoofdstad van Ivoorkust is. Dat klopt niet. Dat is Yamoussoukro.

    • Bram Vermeulen