‘Alleen de schreeuwerds houd je over’

Burgemeeste Luc Winants

De burgemeester van Brunssum slaat alarm. ‘Als ik vertrek, wie wil dan nog wel?’

Foto Merlin Daleman

„Ik ben wettelijk de hoeder van de integriteit, maar ik ben volstrekt tandeloos”, verzucht burgemeester Luc Winants (CDA) van Brunssum na afloop van de raadsvergadering woensdagavond.

Volgens een geheim integriteitsonderzoek van bureau Governance & Integrity is de benoeming van de omstreden Jo Palmen tot wethouder een groot risico. Maar voor een meerderheid van de volksvertegenwoordigers in de raad, die het rapport kort mochten inzien, is dat geen aanleiding om de benoeming van Palmen ongedaan te maken.

Burgemeester Winants had al voor de vergadering laten weten het verstandig te vinden als Palmen zou opstappen. Ook de Limburgse commissaris van de koning Theo Bovens (CDA) zei dat: „Een gemeenteraad kan de uitkomst van een integriteitstoets niet negeren.”

Nu de Brunssumse volksvertegenwoordiging dat toch doet, ontbreekt het beide bestuurders aan machtsmiddelen om iets af te dwingen. De burgemeester: „Die zouden we wel moeten hebben.”

Waar denkt u aan?

„Het begint al met taalgebruik. Wethouder Palmen heeft in het verleden raadsleden uitgemaakt voor ‘nazi’s’, ‘verkrachters’ en ‘terroristen’. Ik was een ‘achterlijke Heini’ en ‘dictator Erdogan’. Als dat wordt gezegd, ben je ver heen. In zo’n geval moet je als burgemeester meer kunnen dan alleen terechtwijzen. Je zou iemand moeten kunnen wegsturen. Je kunt denken aan standaardisering van adviesprocedures over integriteit, de optie om in bepaalde gevallen een rode kaart te trekken. Ik stel voor dat het ministerie van Binnenlandse Zaken een werkgroep samenstelt met bestuurders die met zulke problemen te maken hebben en zich buigen over noodzakelijke middelen. Ik doe graag mee. Wijs tien pilot-gemeenten aan en experimenteer met een burgemeester met meer machtsmiddelen op het gebied van integriteit.”

Tijdens het raadsdebat zaten twee agenten in burger in de zaal. Ze droegen onder hun kleding kogelwerende vesten.

„Dat vonden we nodig gezien de sfeer de laatste tijd. Maar het is natuurlijk vreselijk dat het zover moet komen.”

Hoe werkt dat door?

„Er is al een raadslid gestopt vanwege alle spanning en geruzie. Anderen staan op het punt om hetzelfde te doen. Uiteindelijk houd je alleen de schreeuwerds over en mensen die om de een of andere manier boos zijn op de gemeente. Elke week wordt in deze gemeente minstens één hennepplantage opgerold. In de cursus voor beginnende raadsleden duiken nu al mensen op bij wie we nog niet zo lang geleden zo’n plantage hebben gevonden. Ik heb niet alleen zorgen over de politiek, ook over het openbaar bestuur in Nederland.”

Hoe moet het verder met het college van Brunssum? U wordt geacht een collegiaal bestuur te vormen.

„Ik houd binnen het college bewust afstand. Beide andere wethouders zijn aardige mannen, maar ze worden verbaal geïntimideerd door Palmen. Dat heeft hij ook bij mij geprobeerd. Ik buig niet en hou de zaak in de gaten. Blijf op je post, drukken ook anderen me op het hart. Maar hoelang ? Ik durf niet eens op vakantie te gaan. Aan de andere kant: als ik hier geen burgemeester meer wil zijn, wie dan nog wel?”