Wel/niet doen: stiekem zoeken naar werk

Solliciteren Solliciteren terwijl je al een baan hebt, kan lastig zijn. Hoe pak je dat verstandig aan?

Illustratie Rik van Schagen

‘De koelkast was echt stuk, daar hoefde ik niet over te liegen. Maar de monteur kwam wel op een ander moment langs dan ik op werk had aangegeven.” Saskia, een 30-jarige jurist, heeft sinds een maand nieuw werk. In de drie maanden dat ze solliciteerde moest ze op stel en sprong vrij nemen, halve waarheden vertellen en smoesjes verzinnen – om voor haar baas te verbergen dat ze ander werk zocht.

„Het zal collega’s ongetwijfeld opgevallen zijn dat ik vaker van mijn plek liep om te bellen”, vertelt Saskia, maar betrapt is ze nooit. Op de locatie waar Saskia op sollicitatie moest, bleek ook het kantoor van een van haar voormalige cliënten te zitten. „Dus het was een makkelijke smoes om daar langs te gaan.”

Het zoeken naar ander werk terwijl je al een baan hebt, kan lastig zijn. Zeker als je van 9 tot 5 op kantoor zit. Enerzijds geeft het solliciteren vanuit een baan je een zekere financiële basis: je hebt immers werk en dus een betere onderhandelingspositie ten opzichte van je potentiële nieuwe werkgever. Maar het brengt ook stress met zich mee bij je huidige werk. Want vertel je het je baas en collega’s, met het risico dat je geen projecten meer krijgt of je collega’s je nergens meer bij betrekken? Of niet, en hoe houd je het dan verborgen?

Ik dacht, ik ga het niet tegen te veel mensen zeggen. Wat als ik er een half jaar later nog zit?

Uit onderzoek van vacaturesite Indeed onder 10.000 respondenten in negen landen, waaronder Nederland (1.003 respondenten) bleek dat 65 procent van de ondervraagden zich zorgen maakt dat anderen erachter komen dat ze op zoek waren naar een (nieuwe) baan. Zo erg zelfs, dat 46 procent van de respondenten zijn partner niet eens vertelt dat hij of zij zoekt naar een andere baan. Pas als er daadwerkelijk gesolliciteerd is, deelt 60 procent dit wel.

Slechts 4,1 procent van de respondenten vertelt zijn baas helemaal vanaf het begin over de zoektocht naar een andere baan. Naar mate het sollicitatieproces vordert, komt de baas ook meer te weten. Als er daadwerkelijk een baan wordt aangeboden, dan licht een kwart van de respondenten de chef in. Naar collega’s toe blijken de respondenten iets opener; 8,3 procent vertelt zijn collega’s aan het solliciteren te zijn.

Organisatieadviseur Rosa (28) vertelde haar baas niet dat ze op zoek ging naar ander werk. Wel een paar naaste collega’s met wie ze een persoonlijke band had. En zij gingen er op Rosa’s verzoek discreet mee om. „Ik dacht, ik ga het niet tegen te veel mensen zeggen. Wat als je er een half jaar later nog zit, terwijl mensen weten: die is er eigenlijk een beetje klaar mee?”

Gelukkig hoefde Rosa geen smoesjes te verzinnen om te solliciteren. „Ik vind het vervelend om ergens over te moeten liegen. Dat was ook iets waar ik van te voren tegenop keek: als ik ga solliciteren, hoe ga ik dat dan doen?” Rosa stapte een maand geleden over van „de zakelijke Zuidas”, naar een kleinere, creatievere werkplek. Zij kon de kennismakingsmiddag en twee vervolggesprekken met haar nieuwe werkgever om haar ‘oude’ werk heen plannen.

Geen recht op ‘sollicitatietijd’

Heb je die vrijheid niet, dan is verlof nemen voor een sollicitatie wel de juiste methode, zegt beleidsjurist Tineke Kuipers van vakbond FNV. Als solliciteren een eigen beslissing is, dan hoeft je werkgever daarvoor geen tijd vrij te maken. Er is geen recht op ‘sollicitatietijd’, legt ze uit. „Maar je hoeft niet te melden waarom je vrij neemt. Ook niet als een werkgever ernaar vraagt. Dan kun je gewoon zeggen: dat is persoonlijk.”

Toch zijn vrij vragen en vrij krijgen nog twee verschillende dingen. Kan een werkgever het opnemen van een vrije dag bijvoorbeeld weigeren, als er een vermoeden is dat een werknemer gaat solliciteren? Kuipers: „Een werkgever mag zeggen dat het opnemen van een vrije dag niet uitkomt, maar hij of zij moet dan wel laten zien waarom je nodig bent op het werk.”

Een werkgever mag verlof overigens wél weigeren als je je niet hebt gehouden aan de regels voor het opnemen van vakantie- of vrije dagen, waarschuwt Kuipers. Er zijn bedrijven waarbij vrije dagen minimaal een aantal dagen van te voren aangevraagd moeten worden.

Wetenschapper Colin Lee ontwikkelde een algoritme waarmee computers kunnen voorspellen of iemand op gesprek mag komen. Recruiten met ‘big data’ doe je zo.

Leonardo (42) zocht drie jaar lang, heel selectief, naar een andere baan. „In die periode heb ik misschien maar vijf keer gesolliciteerd. Alleen als er echt iets interessants langskwam.” Leonardo was niet uitgekeken op zijn werk, „maar ik reed jaarlijks bijna 95.000 kilometer, was soms 15 uur per dag van huis en dan maak je weinig mee van het leven”. Toen er een kleintje op komst was, was de drang om ander werk, dichterbij huis te zoeken, helemaal groot. Zijn werk door heel Nederland bij een groot ingenieursbureau ruilde Leonardo in maart in voor een baan als toezichthouder bodem in de provincie Friesland.

Ook Leonardo koos er bewust voor zijn zoektocht naar ander werk onder de radar te houden. „Ik vind dat totdat iets definitief rond is, je er hen niet mee lastig moet vallen”, vertelt Leonardo. „Ik denk ook dat als ik drie jaar geleden had verteld dat ik ging solliciteren, ik dan niet die leuke projecten had mogen doen die ik nog heb kunnen doen.”

Het wel delen van de zoektocht naar ander werk kan ook een manier zijn om je baas in te laten zien dat je onmisbaar bent. Of je beter werk opleveren. Zowel voor Saskia, Rosa als Leonardo was dat geen optie. „Ik had een heel leuke baan, daar lag het niet aan. En toen ik mijn chef vertelde dat ik wegging, gooide hij van alles in de aanbieding om me te houden. Maar ik wist: tijd en minder reizen konden ze me niet bieden.”

De achternamen van Saskia, Rosa en Leonardo zijn bekend bij de redactie.

Vijf tips voor solliciteren ‘onder de radar’

1. Solliciteer in je eigen tijd. Dus even niet bingewatchen of naar de sportschool. Het is not done om je ziek te melden voor een sollicitatie.

2. Blijf je inzetten op je werk. Je hebt nog geen nieuwe baan, ga je dus niet anders of afzijdig gedragen.

3. Houd je online profielen altijd up-to-date. Ga dus niet vlak voor je gaat solliciteren je LinkedIn bijwerken, dat valt op.

4. Moet je toch smoesjes gebruiken, zorg dan dat deze geloofwaardig en aannemelijk zijn. Dus niet: tien tandartsafspraken in een maand, of vier begrafenissen van je oma.

5. Hang het niet aan de grote klok, als je niet wilt dat je baas er achter komt. Wees dus selectief in wie je inlicht. De wereld is klein!