Trump zoekt succes via belastingwet

De Republikeinen sturen aan op forse belastingverlaging, vooral voor de rijkste Amerikanen. „Een hervorming voor plutocraten.”

Presidentiële limousines voor de Senaat, waar Trump dinsdag Republikeinse senatoren voor zijn belastingplan probeerde te winnen. Foto Susan Walsh/AP

„Dikke, vette, prachtige” belastingverlagingen heeft president Trump de Amerikanen in het vooruitzicht gesteld. Deze week moet blijken of hij die belofte kan waarmaken.

De Republikeinen zetten alles op alles om nog dit jaar hun ingrijpende belastingverlaging – ter waarde van 1.500 miljard dollar over tien jaar – door het Congres te krijgen. Het Huis van Afgevaardigden heeft de belastingwet, de Tax Cuts and Jobs Act, al aangenomen, deze week wil de Senaat stemmen over een variant erop. Dinsdag kwam die wet alvast door de begrotingscommissie van de Senaat. Nu moet de hele Senaat zich erover buigen.

Veel, zo niet alles, hangt hier vanaf voor de Republikeinen. Als Trump eindelijk een grote wet kan tekenen, kan dat het debacle met zijn zorgwet doen vergeten. Krijgen Trump en Mitch McConnell, de leider van de Republikeinen in de Senaat, onvoldoende stemmen bijeen, dan moet de partij in januari de campagne voor de tussentijdse Congresverkiezingen van 2018 in zonder tastbaar resultaat.

Toch is van zeker zes Republikeinse senatoren nog onduidelijk wat ze zullen stemmen. Met 52 zetels kan de partij zich slechts twee tegenstemmers veroorloven. De gehele Democratische Senaatsfractie zal tegen de wet stemmen. Zij beschouwen het Republikeinse belastingplan als een reusachtig cadeau voor de rijken.

Belastingverlaging kan gelden als de raison d’être van de Republikeinse partij. Tegelijkertijd is belastinghervorming notoir moeilijk, omdat er altijd groepen op achteruit gaan. In de Senaat worden de zaken verder gecompliceerd doordat via de belastingwet alsnog gepoogd wordt een pijler onder het zorgstelsel Obamacare uit te halen: de verzekeringsverplichting die het stelsel enigszins betaalbaar houdt.

Lees ook: belastingplan is de doorbraak die Trump hard nodig heeft

Die bezuiniging, die in het komende decennium 338 miljard dollar zou opleveren, helpt om de belastingverlagingen te compenseren. Alleen stemden drie Republikeinse senatoren eerder tégen het intrekken van de verzekeringsverplichting, omdat dit op termijn 13 miljoen Amerikanen hun verzekering kan kosten.

Niet alleen voor de Republikeinen, ook voor de rest van de Amerikanen staat er veel op het spel. Volgens de Republikeinen zal de verlaging van de vennootschapsbelasting van 35 naar 20 procent de VS een economisch adrenalineshot geven dat een vloed aan banen zal genereren, plus een groei van drie tot vijf procent, waardoor het overheidstekort niet zal stijgen. Ook de midden- en lagere inkomens krijgen belastingverlichting, maar die is kleiner en bovendien tijdelijk. Verlenging is mogelijk, maar garanties daarop zijn er niet.

Het voorstel lijkt niet bestand tegen doorrekeningen. Het onafhankelijke Congressional Budget Office berekende dat tegen 2027, als de tijdelijke kortingen aflopen, lagere inkomensgroepen juist hogere aanslagen krijgen. Beroemde economen spraken zich tegen de wet uit, en de invloedrijke financieel columnist Martin Wolf repte in de Financial Times van „een hervorming voor plutocraten” die de ongelijkheid in de VS Latijns-Amerikaanse proporties zou geven.

Lees ook: Trump toont zich vriend van Wall Street. Met het versoepelen van regulering neemt het Witte Huis een uiterst vriendelijke houding tegenover de financiële sector in.

De overheid als ballast

Bij kiezers ligt belastingverlaging doorgaans goed, zeker bij die Republikeinen die de overheid als ballast zien. Maar belastingverlaging voor grote bedrijven is bij Amerikanen nu zeer impopulair – zeventig procent van de Democraten en eenderde van de Republikeinen vindt blijkens een peiling van Gallup dat multinationals juist méér moeten afdragen.

Democraten ageren momenteel hard tegen het voorstel, maar rekenen zich ondertussen politiek rijk - de wet is voor hen een ideale gemeenschappelijke stok om de Republikeinen mee te slaan. Dinsdag zegden de Democratische leiders in het Congres, Chuck Schumer en Nancy Pelosi, na een badinerende tweet van Trump demonstratief een bespreking met hem af over een begrotingswet die eveneens in december door het Congres moet. De verhouding tussen de partijen is wederom op een dieptepunt.

Als de belastingwet door de Senaat komt, is het de eerste keer sinds 1986 zijn dat het Congres een grote belastinghervorming doorvoert.

    • Maartje Somers