Speciale smaak door grind uit de Maas

Wijngoed Thorn

De wijnen uit het Limburgse Thorn zijn uniek voor Nederland. Sinds deze week zijn ze door de EU erkend als streekproduct.

Het Limburgse Thorn is met zijn historische, wit gekalkte huisjes een toeristische trekpleister. Voor Harry Vorselen reden om vijftien jaar geleden een wijnhuis te beginnen: de toeristen zijn potentiële klanten. Foto Chris Keulen

De houten vaten doen nog denken aan een ouderwetse wijnkelder, maar voor de rest glimt hier vooral modern roestvrijstaal. Ook bij kleine wijnhuizen als Wijngoed Thorn, staan allang geen mannen in blote enkels meer in de druiven te stampen.

Uit zo’n stalen vat, inhoud: 5.000 flessen, tapt Harry Vorselen via een klein kraantje wat jonge pinot gris. Het is troebel en geel en lijkt nu nog meer op Fanta dan op wijn, maar het duurt ook nog een aantal maanden voor deze flessen gefilterd en gebotteld worden. Vorselen proeft en is tevreden. „Nog te zoet, maar veel exotisch fruit.”

De wijnen die Vorselen maakt in het Limburgse Thorn zijn uniek voor Nederland. Sinds deze week zijn ze een door de Europese Unie erkend streekproduct, net als bijvoorbeeld parmaham, gorgonzola of champagne. Thorn ligt in de Belgisch-Nederlandse maasvallei Limburg, tussen het Vlaamse Lanaken en Roermond, en die regio is nu officieel goedgekeurd als beschermd wijngebied.

Vergelijk het met een AOC in Frankrijk, zegt Vorselen, al heet de Nederlandse variant BOB, van Beschermde Oorsprongsbenaming. Het is de eerste keer dat wijn van Nederlandse bodem van de Europese Commissie zo’n beschermde status krijgt. Wel waren al zes andere Nederlandse producten ‘erkend’, zoals Noord-Hollandse Gouda en Edammer, de Opperdoezer Ronde en asperges van het gebied Brabantse Wal.

Een nieuwe wijnboer die zich vestigt in het Limburgse gebied mag trouwens ook BOB op zijn flessen zetten, maar dan moet de wijn eerst wel goedgekeurd worden door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit of de Belgische Erkenningscommissie Wijn.

Voormalig vorstendom

Vorselen zit een jaar of vijftien in de wijn, zo’n beetje sinds hij moest stoppen met zijn vorige baan als professioneel hoornspeler in een orkest – hij kreeg een aandoening aan zijn lippen. Op dat moment werd Limburgse wijn steeds bekender en Vorselens woonplaats Thorn, een voormalig minivorstendom met historische, wit gekalkte huisjes, wemelde van de toeristen: potentiële klanten.

En dus ging hij druiven, zoals pinot gris, pinot noir, riesling en dornfelder, verbouwen op de landbouwgrond van zijn familie. „Dat is eigenlijk meteen goed gelukt.” Met zijn Belgische collega en vriend Karel Henckens, die vlak over de grens een wijndomein heeft, bedacht hij een aantal jaren later het plan om zo’n Europese beschermde status aan te vragen.

Het verkrijgen van de beschermde status was niet eenvoudig en nam een aantal jaar in beslag. Maar als je serieus genomen wilt worden in de wijnwereld hoort het er nu eenmaal bij, zegt Vorselen. Het ministerie van Economische Zaken hielp bij de aanvraag. Alles luistert nogal nauw, zegt Vorselen. Van de woorden die je moet gebruiken in de aanvraag, tot de precieze afbakening van het gebied.

Lees ook de Mobiele Hamersma 2018: De beste supermarkt­wijnen en bubbels

Maar wat maakt dit gebied in Limburg zo bijzonder? Dat het aan de oevers van de Maas ligt, zegt Vorselen. Het grind dat de Maas heeft afgezet zorgt voor een speciale smaak in de wijn. In jargon: mineraliteit. En ook de klei in de grond heeft invloed.

Daarnaast, zegt Vorselen, is het hier droog. Relatief dan. In een kaartje gemaakt door het KNMI dat in het proeflokaal van Wijngoed Thorn hangt, is te zien dat in dit gebied de minste regen van heel Nederland valt. Prettig, want druiven houden niet van te veel nattigheid.

Wat ook helpt is dat het Nederlandse klimaat steeds geschikter wordt voor wijn. Omdat het door klimaatverandering warmer wordt, is het groeiseizoen van de druiven ook steeds langer, zegt Vorselen. Door die extra warmte en zon kunnen de druiven beter afrijpen. Onrijpe druiven zorgen voor wrange wijn.

Met vuurkorven in de weer

Er zijn ook negatieve kanten: extreme hagelbuien, ook veroorzaakt door klimaatverandering, kunnen veel schade aanrichten. Daarnaast lopen de wijnranken vanwege het warme voorjaarsweer steeds vroeger uit, waardoor een late nachtvorst veel schade kan aanrichten. Dit jaar moest Vorselen in mei nog een nacht in de weer met vuurkorven om bevriezing tegen te gaan.

Wat zal de invloed zijn van de beschermde status? Vorselen hoopt dat de toekenning helpt bij de naamsbekendheid van zijn wijnen en dat hij dus zijn 45.000 flessen nog makkelijker kan verkopen.

Overigens kan Wijngoed Thorn niet lang het wapenfeit dragen de enige Europees beschermde wijn van Nederland te maken. De regio Mergelland, in Zuid-Limburg, heeft ook al bijna een BOB op zak. Maar daar zit Vorselen niet mee. Hij hoopt op een meubelboulevardeffect, dat de twee gebieden elkaar gaan versterken en mensen allebei bezoeken. „Als mensen maar weten dat er goede wijnen uit Limburg komen.”

    • Geertje Tuenter