NRC checkt:‘ Carbon footprint Russisch gas 30 procent groter dan van lokaal gewonnen gas’

Dat zei Tweede Kamerlid André Bosman.

Installatie voor gastransport in Novy Urengoy, Rusland, die in 2008 in gebruik werd gesteld door de topman van Gazprom en zijn collega van BASF. Foto Uwe Zucchi/EPA

Aanleiding

In een Tweede Kamerdebat over de recente vondst van een flink gasveld bij Schiermonnikoog stond eerder deze maand de vraag centraal of we dat gas ook echt moeten gaan aanspreken. VVD’er André Bosman zette de discussie op scherp door te beweren dat Russisch gas, wat we in plaats van Nederlands gas zouden moeten importeren, veel slechter is voor het milieu. Kunnen we dan, met andere woorden, niet beter die bel in de Noordzee gebruiken?

Bosman zei op 14 november letterlijk dat „de carbon footprint van Russisch gas 30 procent groter is dan die van het gas dat we lokaal winnen”. Die bewering gaan we checken.

Waar is het op gebaseerd?

Bosman zegt in een reactie zich te baseren op een studie uit 2015 van het ingenieursbureau HaskoningDHV. Die is destijds opgesteld om de verschillende milieueffecten van met name aardgas en schaliegas in kaart te brengen. Ook het Russische gas komt aan de orde.

En, klopt het?

Eerst maar eens het begrip carbon footprint, of in het Nederlands klimaatvoetafdruk. Dat moet inzicht geven in de uitstoot van broeikasgassen bij een proces of de fabricage van een product. Dat er bij de winning van aardgas grote verschillen in die voetafdruk kunnen optreden heeft vooral te maken met het vrijkomen van methaan. Dat kan zowel bij het boren als bij het transport gebeuren. En methaan is een serieus te nemen broeikasgas dat zeker 23 maal, maar sommigen beweren wel 35 maal, sterker de warmte in de atmosfeer vasthoudt dan CO2. Gemiddeld genomen blijft methaan zo’n tien jaar in de atmosfeer.

Dat vrijkomen van methaan bezorgt het Russische gas inderdaad een zwaardere voetafdruk, blijkt uit het rapport van HaskoningDHV. Volgens de ingenieurs is de afdruk minimaal 14 procent en maximaal 34 procent groter dan bij Nederlands gas.

De brede marge laat wel zien dat de onderzoekers de nodige slagen om de arm houden. Ook twee jaar later bij navraag. En dat is niet zo raar, want hoe meet je de uitstoot van methaan bij de duizenden kilometers aan transportleiding? En het is niet alleen het transport: ook bij de winning kan de emissie groter zijn, bijvoorbeeld via het affakkelen of afblazen van vrijkomende gassen.

Een recent onderzoek in opdracht van Milieudefensie laat eveneens zien dat het importeren van gas meer milieuschade met zich meebrengt dan winning van bijvoorbeeld Noordzeegas. Onderzoekers Kevin Anderson en John Broderick van het Tyndall-klimaatcentrum concludeerden eerder deze maand dat de negatieve impact van bijvoorbeeld per schip aangevoerd vloeibaar aardgas (lng) 20 procent hoger is dan bij ‘Nederlands’ gas. En zij gaan ervan uit, zonder met nieuwe data te komen, dat de impact van Russisch gas nog groter is dan de 20 procent extra negatieve impact door lng. Met name door het lange transport.

Dus maar liever het eigen gas gebruiken om de milieuschade te beperken? Liesbeth van Tongeren van GroenLinks gebruikte in hetzelfde debat andere cijfers om het gas juist niet te gebruiken. Inmiddels heeft Nederland „80 procent van de bekende gasvelden boven de grond gehaald”, verklaarde ze op basis van een berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2016. En waarom kan dat belangrijk zijn? Omdat het akkoord van Parijs impliceert dat de helft van de bekende voorraden ondergronds moet blijven.

Conclusie

Onderzoekers gaan er inderdaad van uit dat het importeren van Russisch gas meer milieuschade veroorzaakt dan het gebruik van het Nederlandse gas. Daarbij speelt het transport over duizenden kilometers een belangrijke rol. Dat het om 30 procent meer milieuschade gaat zoals Bosman zei, is geen uitgemaakte zaak, maar substantieel is het wel. We beoordelen zijn uitspraak als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Erik van der Walle