Opinie

    • Frits Abrahams

Hoe streng zijn we?

Wat gaan we doen met het werk van al die kunstenaars, entertainers en journalisten die de afgelopen maanden in opspraak zijn gekomen door seksueel misbruik? Verbieden, verwijderen, verbranden? De vraag doemt steeds vaker op, zeker in de gevallen van daders die het misbruik min of meer hebben toegegeven.

Er zijn al harde maatregelen genomen. De tv-zenders CBS en PBS staakten hun samenwerking met interviewer Charlie Rose. Netflix gaat door met House of Cards maar zonder hoofdrolspeler Kevin Spacey. Ook Amazon vervangt hoofdrolspeler Jeffrey Tambor in de tv-serie Transparent. Het is nog onduidelijk wat er gaat gebeuren met oude afleveringen van deze programma’s.

Netflix wil de afleveringen van House of Cards blijven vertonen, evenals oude specials met cabaretier Louis C.K., maar een ander netwerk, HBO, heeft al het oude werk van C.K. van zijn website gehaald. Volgens HBO komt C.K. met zijn komische materiaal te dicht in de buurt van zijn niet-komische daden. Toch vreemd dat niemand eerder vraagtekens heeft gezet bij dat materiaal.

The New York Times wilde weten of dergelijke beslissingen om principiële of economische redenen – mogelijk dalende kijkcijfers – zijn genomen. De krant vroeg het verschillende bedrijven, inclusief Sony en Netflix, maar geen enkel bedrijf wilde antwoorden. Dat bewijst hoe gevoelig deze kwestie is.

Ik vroeg me af of ik het als consument ook zo moeilijk vond. Even los van het feit dat ik geen kijker ben van House of Cards: zou ik het bezwaarlijk hebben gevonden als Spacey was doorgegaan? Mijn eerste reactie: nee. Ik zou ook best naar oude afleveringen willen kijken. Ik kijk immers naar de acteur Spacey, niet naar de mens.

Een duidelijk standpunt, maar is het ook houdbaar als Spacey per ongeluk een zedendelinquent moet spelen, of een advocaat die een zedendelinquent verdedigt? Hier begin ik érg te aarzelen.

En wat te doen met een cabaretier die over de zedelijke schreef is gegaan, zoals Louis C.K.? Stel je voor dat het Freek de Jonge was geweest, zou ik dan naar zijn programma’s blijven gaan? Freek is een cabaretier met moreel gezag – daar zou op het podium weinig van overblijven. Dus maar niet meer gaan, denk ik. Maar wél naar een cabaretier die dat gezag niet heeft, maar hetzelfde wangedrag heeft getoond?

Ik kom er al niet meer helemaal uit, merk ik. Over het algemeen ben ik geneigd het werk zoveel mogelijk los te zien van de maker. Ik vond destijds dat Roman Polanski uitgeleverd moest worden aan de Verenigde Staten vanwege zijn seksuele misbruik van een 13-jarige, maar dat verhinderde mij later niet om zowel naar zijn oude als nieuwe films te kijken. Hij was toch niet opeens een slechte regisseur geworden? Ook de romans van Céline heb ik gelezen toen ik allang wist dat hij een notoire antisemiet was geweest, maar zijn antisemitische pamfletten heb ik wel gemeden.

Een algemene richtlijn lijkt mij op dit gebied niet mogelijk. Je kunt het beter per geval beoordelen en daarbij niet te streng worden. Ik kon me vinden in de woorden van een Amerikaanse krantenlezer die in een reactie schreef: „Alle kunst moet verwoest! Alle industrie moet ophouden! Alle corrupte figuren moeten worden gezuiverd, zodat alleen overblijven… de… eh… antilopen?”

    • Frits Abrahams