Cultuur

Interview

Interview

Arjen Tuiten verzorgde de opmerkelijke make-up voor de filmhit Wonder: „De regisseur zei vooraf: als jouw make-up niet werkt, gaat het niet door.”

‘Met schmink kun je zelfs mensen op de set raken’

Arjen Tuiten

De schmink van de Nederlandse grimeur speelt een grote rol in het onverwachte succes van de film ‘Wonder’. Voor het personage Auggie, een jongetje met een gezichtsafwijking, werd de jonge acteur Jacob Tremblay uren door Tuiten onderhanden genomen.

Wonder is een onverwachte hit onder Amerikaanse bioscoopgangers: een feelgoodverhaal over een jongen met een gezichtsafwijking dat zich kan meten met superheldensaga’s en vroegtijdige kerstfilms. De schmink van de snel opkomende Nederlandse grimeur Arjen Tuiten (36) speelt in dat succes bijna net zo’n cruciale rol als de bekende kindacteur Jacob Temblay (Room).

„De regisseur zei vooraf: als jouw make-up niet werkt, gaat het niet door”, zegt Tuiten in zijn studio in Los Angeles. Het Nederlandse make-uptalent heeft ervaring met grote Hollywoodfilms en bekende acteurs. Pas nog had hij Woody Harrelson elke ochtend in zijn stoel om hem om te toveren tot president Lyndon B. Johnson voor de film LBJ. Maar dit was anders. „De hele studio leunde erop. Iedereen keek naar mij.”

In Wonder – boodschap: wees aardig, juist tegen wie er anders uitziet – maakt Auggie Pullman zich gereed voor zijn eerste dag op een gewone school in de vijfde klas. De slimme Auggie is tot dan thuis onderwezen door zijn moeder (Julia Roberts), omdat hij lijdt aan ‘facial differences’. Ook na tal van operaties ziet zijn gezicht er ongewoon uit. Iedereen staart hem aan en Auggie is bang gepest te worden. Nerveus vermant de jongen zich – met een astronautenhelm op voor emotionele veiligheid.

Jacob Tremblay is nauwelijks te herkennen na het vakwerk van Tuiten en zijn team medewerkers. De Nederlander werkte veertig opnamedagen lang iedere ochtend anderhalf tot twee uur in opperste concentratie aan Jacobs hoofd. De toen 9-jarige acteur moest doodstil zitten. Lippen, oren, wangen en oogleden werden aangepast. Tuiten ontwierp een nieuwe nek en een mechanisme om de oogleden omlaag te brengen. Nieuwe tanden en een pruik. ’s Avonds moest de boel weer even zorgvuldig worden verwijderd, daarna ging Tuiten nog uren door met reparaties, aanpassingen en soms nieuwe onderdelen.

Jacob klaagde nooit. „Hij veranderde in een ander kind, wonderlijk. Hij wérd Auggie.”

Het is de eerste week na de première: Wonder blijkt een verrassend grote hit. In deprimerende tijden kunnen Amerikanen het drama-met-mooie-boodschap (‘choose kindness’) wel waarderen. Dat succes verrast analisten, niet de producenten. Tijdens de eerste testvertoningen in het voorjaar kreeg de film een score van 100 procent, wat zelden voorkomt. Prompt werd besloten om Wonder te bewaren tot de herfsttijd, wanneer Oscar-waardige films uitkomen. „Wacht, we hebben een hit”, zo vat Tuiten het verraste sentiment samen.

Volgens ingewijden maakt Arjen Tuiten een goede kans op zijn eerste Oscar-nominatie voor beste make-up. Maar in de filmindustrie is Tuiten al jaren bekend. Na een opleiding in Amerika en werk in Nederland (Zwartboek) werkte hij in Spanje mee aan Pan’s Labyrinth van Guillermo del Toro. In 2014 verzorgde hij met zijn Amerikaanse leermeester Rick Baker de schmink van Angelina Jolie in Maleficent: hij is sindsdien bevriend met de actrice, die hem ook vroeg voor haar regiedebuut Unbroken. In superhelden- en horrorfilms als Thor, Iron Man 2 en World War Z verzorgde hij mede de schmink.

Zelf-promotie past de introverte Tuiten slecht. Hij zit liever aan maskers te prutsen dan dat hij praat over zijn werk. Maar toen Wonder af was, raadde Rick Baker (Men in Black, X-Men) hem aan om meer de schijnwerpers op te zoeken. „Hij zei: kom op, dit is té bijzonder om bescheiden te blijven.”

In films met superhelden en monsters worden geavanceerde schmink en computereffecten in post-productie gecombineerd. Maar een drama met een kindacteur in onherkenbare make-up, zonder enige trucage achteraf, is tegenwoordig zeldzaam. Tuiten en Baker – die zijn protégé voorstelde voor de film – wisten niet zeker of het zou lukken. „Ik dacht dat het moeilijk zou worden, maar ook dat het mogelijk moest zijn”, zegt Tuiten. Met een budget van 20 miljoen dollar is Wonder geen Iron Man 2, maar er stond wel wat op het spel. „Je neemt een risico als je belooft dat je het waar kunt maken.”

Het scenario van Wonder is gebaseerd op een kinderboek dat erg populair is bij gezinnen met gehandicapte kinderen. Naar hen en hun ouders voelde Tuiten de plicht om Jacob zo naturel mogelijk te schminken. De jonge acteur en de grimeur bezochten patiëntjes en praatten met ouders, families bezochten de filmset. Toen een van de kinderen met de afwijking naast de opgemaakte Jacob stond, kreeg Tuiten een high-five van regisseur Stephen Chbosky. „You nailed it”, fluisterde hij.

Maar waarom niet gewoon computertechnologie? Tuiten hoort die vraag vaker. Veel acteurs waarderen schmink, zegt hij. „Ze vinden het misschien vervelend om uren in make-up te zitten, ‘maar het helpt me mijn personage te vinden’, krijg ik te horen. Met visual effects kan je achteraf van alles realiseren, met schmink kun je zelfs mensen op de set raken. Het zorgt vaak voor bijzondere momenten, al is het maar een paar seconden emotie.”

Tuiten is ervan overtuigd dat de emotionaliteit van Wonder ten dele een gevolg is van Jacobs gezicht. En emotie verklaart het succes. „Die heftige momenten tussen Jacob en Julia”, zegt hij, „kun je niet achteraf creëren op een computerscherm.”