Canadees smartegeld voor homo’s

Jarenlange discriminatie

Premier Trudeau belooft schadevergoeding aan homoseksuelen die in het verleden door de overheid zijn gediscrimineerd.

Premier Justin Trudeau Foto Keni Hasegawa/EPA

De Canadese premier Justin Trudeau heeft dinsdag in het parlement in Ottawa excuses aangeboden aan homoseksuelen wegens discriminatie, ontslag en vervolging door de Canadese overheid in voorbije decennia. Ook kondigde zijn kabinet een schadevergoedingsregeling aan voor gedupeerden ter waarde van 145 miljoen Canadese dollar (96 miljoen euro).

Volgens Canadese media is Canada het eerste land ter wereld dat officiële excuses aanbiedt voor discriminatie wegens seksuele oriëntatie. Het kabinet-Trudeau komt ook met een wet om het strafblad van mensen die tot 1969 zijn veroordeeld wegens homoseksuele handelingen, schoon te vegen.

„De overheid schiep een cultuur van stigmatisering en angst voor LHBT-gemeenschappen, en maakte daarmee de levens van mensen kapot”, zei Trudeau in het Lagerhuis.

„Het is met schaamte en diep verdriet voor de dingen die we hebben gedaan dat ik hier vandaag sta en zeg: ‘het was fout, we bieden onze excuses aan, het spijt me, het spijt ons’ .”

Aanleiding voor de excuses is een systematische campagne om de overheid te ontdoen van homoseksuelen in naam van nationale veiligheid. Tussen de jaren vijftig en negentig werden duizenden LHBT’ers ontslagen bij het leger, de politie en de ambtenarij. Tijdens de Koude Oorlog bestond de vrees dat ze chantabel waren door de Sovjet-Unie.

Mensen die van homoseksualiteit werden verdacht moesten testen ondergaan, onder meer met leugendetectoren. Militairen en ambtenaren die werden ‘betrapt’ op homoseksualiteit werden niet alleen vernederd, maar zagen ook hun carrières verwoest. Dat overkwam Martine Roy, die in 1984 oneervol werd ontslagen uit het Canadese leger nadat was gebleken dat ze lesbisch was. Roy, die dolgraag bij het leger wilde en goed presteerde, zag haar wereld instorten. Ze raakte al haar zelfvertrouwen kwijt en verloor haar pensioen.

Seksuele afwijking

„Ik werd behandeld alsof ik een seksuele afwijking had”, aldus Roy tegenover CBC news. „Vandaag wordt erkend dat dat verkeerd was. Mensen werden gezuiverd die dat niet verdienden. Ze hadden de kwalificaties om te werken, maar werden gediscrimineerd wegens hun seksuele geaardheid.”

De schadevergoedingsregeling is tot stand gekomen naar aanleiding van een juridisch proces door enkele duizenden ex-militairen en ambtenaren, onder wie Roy. Er komt ook geld voor een campagne om discriminatie van homo’s verder terug te dringen. Canada was in 2005 een van de eerste landen waar het homohuwelijk werd gelegaliseerd.

Voor Trudeau past het initiatief binnen zijn vooruitstrevende agenda van gelijkheid en diversiteit. „We moeten het verleden onder ogen zien om vooruitgang te boeken”, zei hij. Het initiatief werd gesteund door alle partijen in het Canadese parlement.

Het was de vader van Trudeau, ex-premier Pierre Elliott Trudeau, die bijna vijftig jaar geleden als minister van Justitie homoseksualiteit uit de criminele sfeer haalde in Canada. „We nemen de positie in dat de staat geen plaats heeft in de slaapkamers van het land”, luidde een beroemde uitspraak van Trudeau senior uit 1967. Discriminatie van homoseksuelen ging echter nog decennialang door.

Voor Martine Roy, die er tien jaar over deed om haar draai in de maatschappij weer te vinden, zijn de excuses en de schadevergoeding een stap vooruit. „Het zal nooit herstellen wat we hebben verloren”, zei ze tegen de omroep CBC. „Ik zal nooit weten wat ik zou hebben bereikt. Misschien zou ik nu een officier zijn en levens hebben gered.” Maar, voegde ze eraan toe: „Canada is een land van diversiteit, en dat laten we vandaag zien. Dat helpt.”