Politici blijven Kenia vergiftigen en verdelen

Beëdiging Kenyatta

President Kenyatta begint dinsdag een nieuwe termijn in Kenia, dat verdeelder is dan ooit na maanden van geweld.

Aanhangers van Kenia's oppositiepartij NASA schuilen achter een gebouw terwijl ze demonstreren in Nairobi op 20 november 2017 Foto Georgina Goodwin

Na tergend lange verkiezingen en een omstreden zege begint president Uhuru Kenyatta deze dinsdag in een vergiftigd politiek klimaat zijn nieuwe ambtstermijn. Er vielen de afgelopen maanden tientallen doden bij confrontaties tussen politie en oppositieaanhangers en ook de economie leed ernstig onder het politieke geweld. Oppositieleider Raila Odinga gaat door met protesten tegen „de despoot Kenyatta en zijn illegale regime” en houdt een verboden betoging tijdens diens inauguratie.

Toen de Hoge Raad in september de verkiezingen wegens slechte organisatie ongeldig verklaarde, werd dit unieke besluit in Afrika geprezen als zege voor het democratiseringsproces. Maar hoe symbolisch belangrijk het besluit ook was, in de praktijk leidde het tot geweld en slinkse manoeuvres van de twee politieke blokken om er munt uit te slaan.

De retoriek nam een hoge vlucht toen Odinga weigerde mee te doen aan herhaalde verkiezingen, eind vorige maand, die daardoor met 98 procent van de stemmen door Kenyatta werden gewonnen. Sindsdien zijn Odinga’s oppositiepartij Nasa en de politie op het oorlogspad. Demonstraties leidden tot gewelddadigheden door relschoppende jongeren. Om de chaos te vergroten gooiden agenten stenen naar auto’s, om daar later de oppositie de schuld van te geven. Enkele tientallen – volgens de oppositie meer dan honderd – Kenianen kwamen tot nu toe om, meestal door politiekogels.

Een supporter van NASA en oppositieleider Raila Odinga.
Foto Dai Kurokawa/EPA
Een man gooit een steen op een uitgebrande auto tijdens een demonstratie van aanhangers van Kenia’s oppositiepartij NASA.
Foto Brian Ongoro/AFP
Aanhangers van de oppositie proberen in een wijk van Nairobi een bus omver te werpen om zo de weg te blokkeren.
Foto Daniel Irungu/EPA

Een diep gespleten land

Vermoedelijk won Kenyatta de verkiezingen op eerlijke wijze. De bevolkingssamenstelling gaf de doorslag. De politiek is gebaseerd op stamafkomst en daarom hebben Kenyatta (een Kikuyu) en zijn vicepresident William Ruto (een Kalenjin) numeriek een onoverbrugbare voorsprong op de coalitie van Odinga (een Luo) en enkele minderheidsstammen (zoals de Kamba’s en de kustbevolking). In het nieuwe en agressieve jargon gaat Odinga nu tekeer tegen de „buitensluiting van alle stammen”. Alleen de Kikuyu en Kalenjin hebben sinds de onafhankelijkheid in 1963 presidenten geleverd.

De corruptie in Kenia is hoog, de kloof tussen arm en rijk diep, net als het wantrouwen tussen verschillende stammen. Tijdens de presidents- en parlementsverkiezingen was de vrees voor onrust groot.

Voor het eerst in de Keniaanse politiek wordt er serieus over opdeling van het land gepraat. Oppositieaanhangers brachten op sociale media landkaarten in omloop met enerzijds een afbeelding van de Volksrepubliek Kenia en anderzijds de Republiek van de Centrale Provincie, met dezelfde scheidslijnen als de partijpolitieke verdeling van het land. De Luo’s zijn de dominantie van de Kikuyu meer dan beu en willen de strijd tegen Kenyatta voortzetten met de oprichting van een „volksparlement”, stakingen en een boycot van bedrijven gelieerd aan de regering.

In de verlengde en getroebleerde verkiezingsmaanden zijn Kenianen tegen elkaar opgezet. De gewone Keniaan is het gevecht van de politieke klasse beu en wil weer aan het werk. Maar de oppositie gaat er alles aan doen om de onrust te laten voortduren. De regering gaat daar vervolgens keihard tegenin en vicepresident Ruto en haviken rond Kenyatta willen met de harde hand burgerorganisaties, journalisten en mogelijk zelf leden van de Hoge Raad gaan aanpakken. Zo blijft de politiek de Kenianen vergiftigen en verdelen.

Lees ook deze reportage die Koert Lindijer op de dag van de verkiezingen schreef: Het liefst stemmen de Kenianen vandaag voor vrede