‘In ons kasteel is het heerlijk formeren’

Kabinetsformatie

Honderden brieven ontvingen de informateurs, met verzoeken, suggesties en tips. Ze staan nu online.

Kasteel Duivenvoorde onder Voorschoten, dat als vergaderlocatie werd aangeboden aan informateur Gerrit Zalm. Foto ANP.

Zochten de onderhandelaars nog „creatieve vergaderruimtes” om aan het regeerakkoord te werken? Het Van der Valk-hotel langs de A2 in Zaltbommel is dé plek daarvoor. Wat dachten de politici van de Jungle Room, „waar de hectiek van de grote stad heel ver weg is”? Of anders de „zinnenprikkelende, opzwepende Disco waar in (sic) de moeilijkste kwesties zonder aarzelen worden opgepakt”?

Het handgeschreven briefje van bedrijfsleider Boukje Heinrichs is één van de honderden brieven die de drie informateurs van Rutte III ontvingen. Sinds een week staan ze online, op de site van kabinetsformatie.

Zo kreeg informateur Gerrit Zalm (VVD) enkele dagen na zijn aanstelling een briefje van een oud-collega van ABN Amro, waarvan hij tot vorig jaar bestuursvoorzitter was. Handgeschreven, op briefpapier van de bank. Managing director Rijnhard Snouckaert attendeert Zalm op Kasteel Duivenvoorde in Voorschoten, „een ware parel in de Randstad”. Een verblijf van de formateurs valt zo te regelen, schrijft hij: „Ik maak deel uit van het bestuur van Stichting Duivenvoorde.”

In het overzicht zitten meer aanbiedingen voor vergaderlocaties, maar de meeste brieven komen van bedrijven, lobbyclubs en brancheverenigingen. Van de Kinderombudsman tot Bouwend Nederland, van ING tot de Unie van Waterschappen. Allemaal attenderen ze de onderhandelende partijen op het belang van hun werkgebied. Sommigen doen zelfs concrete tekstsuggesties voor het regeerakkoord.

Hier en daar is het eigenbelang verpakt als een persoonlijk advies. Gastvrij Nederland, de lobby van horecaondernemers en de toeristische sector, raadt de onderhandelaars aan juist in deze tijd „lekker te eten en te drinken, te rusten en te bewegen.” En o ja: „Houd ons daarom betaalbaar en toegankelijk. Dus op 6% btw.”

Brief van Rijnhard Snoeckaert aan Gerrit Zalm by NRC on Scribd

Maatschappelijk middenveld

De inventaris van het archief leest als een bloemlezing van het maatschappelijk middenveld in Nederland. Er melden zich clubs waarvan vermoedelijk zelfs de onderhandelaars nog nooit hebben gehoord: de Sectorraad Paarden, de Nederlandse Bridgebond en het Platform Bezorgde Dienders. Er is ook post van de Chinese voetbalclub Xiaohetang Limited, die graag een campus zou openen in Nederland.

Lobbyen gebeurt in Den Haag het hele jaar door, meestal via ministeries en Tweede Kamerleden. De vraag is dus hoe kansrijk een brief aan de kabinetsformatie is. Van de  meest succesvolle  lobby van Rutte III, de afschaffing van de dividendbelasting,  is in het archief nauwelijks iets te vinden. De  vier belanghebbende multinationals (Shell, Unilever, Akzo Nobel en Philips) schreven geen van alle een brief aan de informateur – het contact verliep via een-op-eengesprekken met premier Rutte en een brief van werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Soms komen dezelfde lobbybrieven van verschillende afzenders. Zo willen de gemeenten Urk, Papendrecht, Enschede en Geldrop-Mierlo allemaal af van de verhuurdersheffing voor woningcorporaties. En er melden zich diverse kalverboeren, schapenhouderijen en rozenkwekers met een pleidooi voor een speciale minister voor Voedsel en Landschap – vermoedelijk ingestoken door de agrarische belangenvereniging LTO.

Ook kloppen tientallen burgers aan bij de informateur, met persoonlijke politieke adviezen: stel een zakenkabinet aan, sluit de ChristenUnie uit van de formatiebesprekingen, maak Sybrand Buma premier, onderhandel uitsluitend nog met vrouwelijke politici.

En het antwoord? Alle briefschrijvers, van ceo tot bezorgde burger, krijgen hetzelfde beleefde retourbriefje van de informateurs Edith Schippers, Herman Tjeenk Willink en Gerrit Zalm. Hun schrijven zal worden doorgeleid aan de onderhandelende partijen. Maar: „Het is niet aan mij, als informateur, om inhoudelijk te reageren op uw brief.”

Correctie (27 november 2017): De achternaam van managing director Rijnhard Snouckaert van ABN Amro werd in een eerdere versie van dit stuk foutief geschreven als Snoeckaert. De bedrijfsnaam AkzoNobel stond vermeld als Akzo Nobel.

    • Thijs Niemantsverdriet