NRC checkt:‘800.000 mensen hebben betaalregeling vanwege eigen risico’

Dat zeiden verschillende PVV’ers in Tweede en Eerste Kamer.

Fleur Agema en Geert Wilders (PVV) tijdens een plenair debat in de Tweede Kamer. Foto Evert-Jan Daniels / ANP

De aanleiding

800.000 mensen hebben een betaalregeling omdat ze het eigen risico, bovenop de zorgpremie, niet meer kunnen betalen. Dat betoogden de PVV’ers Geert Wilders, Fleur Agema en Gom van Strien in debatten in de Eerste en Tweede Kamer over de zorgverzekering en het eigen risico. „Veel Nederlanders kunnen op dit moment nauwelijks hun rekening betalen. 800.000 mensen, dus bijna een miljoen, zitten in een betaalregeling voor het eigen risico, terwijl ze wel netjes hun premie betalen”, zei Wilders begin deze maand tijdens het debat over de regeringsverklaring. We checken de stelling van de PVV dat 800.000 mensen een betalingsregeling hebben omdat ze het eigen risico niet meer kunnen betalen.

Waar is het op gebaseerd?

Eind 2014 meldde actualiteitenprogramma EenVandaag dat de vier grootste zorgverzekeraars, VGZ, Achmea, CZ en Menzis, zo’n 800.000 betalingsregelingen hebben uitstaan. EenVandaag baseerde dat toen ook op cijfers van de verzekeraars, zegt een woordvoerder. Maar de betrokken redacteur kan zich niet meer herinneren of het daarbij ging om de vrijwillige maandelijkse betalingsregeling die de zorgverzekeraars sinds 2012 aanbieden, of betalingsregelingen voor wanbetalers.

Het aantal mensen met een betalingsregeling in de laatste categorie schommelt al jaren rond de 300.000, maar daalde recent naar 290.000, zegt een woordvoerder van brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland. Ook toenmalig minister Schippers (Zorg, VVD) noemde vorig jaar augustus in correspondentie met de Tweede Kamer dat aantal van 290.000 mensen.

Het aantal mensen met een vrijwillige maandelijkse betalingsregeling is sinds 2012 wel fors gestegen. Alleen al bij CZ van 45.000 in het eerste jaar tot 262.000 in 2017 (op een totaal van 3,5 miljoen verzekerden bij CZ).

Hoe zit het eigenlijk met het risico? Acht vragen

En, klopt het?

Het ministerie van VWS liet in antwoord op Kamervragen ter voorbereiding van de begrotingsbehandeling weten dat begin dit jaar bij de zorgverzekeraars is geïnventariseerd hoeveel verzekerden gebruikmaken van gespreide betaling van het eigen risico. Dat zijn er 800.000. Fleur Agema bevestigt dat de uitspraken van haar en Wilders op die informatie gebaseerd zijn. Maar verzekeraars hebben niet onderzocht waaróm mensen kiezen voor die gespreide betalingsregeling; niet bekend is dus of zij daarvoor kiezen omdat ze het eigen risico niet kunnen opbrengen.

Zorgverzekeraars bieden sinds 2013 heel snel een betalingsregeling aan, zegt de CZ-woordvoerder. „We benaderen mensen met betalingsproblemen nu heel snel en komen met een concreet voorstel voor een betalingsregeling. Die aanpak werkt; uiteindelijk betaalt meer dan 95 procent hun premie en het eigen risico.”

Het verband dat Wilders legt tussen het hoge aantal gespreide betalingsregelingen en het niet kunnen betalen van het eigen risico wordt bij CZ, maar ook bij Zilveren Kruis, niet onderschreven. „We houden ook niet bij om welke inkomensgroepen het gaat”, aldus de CZ-woordvoerder. „We horen wel dat het vaak te maken heeft met ouderdom of met ingrijpende levensgebeurtenissen. Vaak gaat het ook om het betaalgemak, zeker als je, bijvoorbeeld door chronische ziekte, kunt voorspellen dat je het eigen risico moet aanspreken.”

Conclusie

De uitspraken van Wilders en Agema dat 800.000 mensen een regeling hebben getroffen voor gespreide, maandelijkse betaling van het eigen risico klopt. Maar er is niet onderzocht of dat om mensen gaat die dat eigen risico niet kunnen opbrengen. Zorgverzekeraars houden dat ook niet bij. We beoordelen die uitspraak als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt