Migratietop: Italië en Griekenland blijven worstelen met de migranten die er al zijn

Bootvluchtelingen

Het aantal Afrikanen dat naar Europa reist, neemt af. Maar Italië en Griekenland blijven worstelen met de migranten die er al zijn.

Migranten arriveren in Zuid-Italië nadat ze gered zijn door Sea Watch. Foto Johannes Moths/Sea Watch via AP

Voorpaginanieuws zijn ze niet meer, de bootmigranten. Door de Turkije-deal en schimmige afspraken met Libische milities is de toestroom van migranten naar Griekenland en Italië „onder controle”, zoals minister Marco Minniti van Binnenlandse Zaken eerder deze maand in Rome zei.

De EU-Afrika-top die dinsdag begint, is bedoeld om dat gevoel van controle te versterken. Het aantal mensen dat dit jaar de oversteek over zee heeft gemaakt, is sterk gedaald, al is het opvallend dat er weer wat meer mensen naar Spanje gaan.

Migraten op een rubber bootje zwaaien voor ze worden gered tijdens een ‘search and rescue’ operatie op de Middellandse Zee.
Foto Tony Gentile/Reuters
Migranten die gered werden door de Libische kustwacht.
Foto Reuters

Volgens VN-organisatie UNHCR zijn er dit jaar, tot 24 november, ruim 158.000 mensen over zee naar Europa gekomen. Vorig jaar nog 363.000 en in 2015 zelfs 1.015.000. Die afname komt door de afspraken met vooral Turkije en Libië. In maart 2016 hebben de EU-landen met Turkije afgesproken dat dat land beter zal controleren op illegale immigratiepogingen naar Griekenland, in ruil voor 6 miljard euro financiële steun.

In Libië zijn er ook akkoorden gesloten, maar die zijn schimmiger en informeler. De Italiaanse regering heeft in ruil voor financiële steun beloftes gekregen van de machthebbers in het zuiden dat zij harder zullen optreden tegen illegale immigratie vanuit landen als Niger en Tsjaad. Een vergelijkbare deal is gesloten met de machthebbers in het noordwesten, de ‘regering van nationale eenheid’ in Tripoli en milities aan de kust.

Vluchtelingen demonstreren op Lesbos. Ze willen vrijgelaten worden uit het detentiecentrum.
Foto Aris Messinis/AFP
Vluchtelingen proberen door een blokkade van de politie in Griekenland te komen. Ze willen doorreizen naar Noord-Europa.
Foto Sakis Mitrolidis/AFP

De Libische kustwacht zou veel harder optreden tegen mensensmokkelaars en geredde mensen weer terugbrengen naar Libië. De EU heeft een vergelijkbare deal met de regering in Khartoum, een belangrijke schakel voor mensen die vanuit Oost-Afrika, vooral Ethiopië en Eritrea, naar Europa reizen.

Maar Italië en Griekenland blijven worstelen met de opvang van migranten. In Griekenland leven duizenden asielzoekers in mensonwaardige omstandigheden. In Italië zijn de asielzoekersopvang en het aantal mensen zonder geldige verblijfsvergunning (oud-eurocommissaris Emma Bonino sprak van 500.000 mensen) grote thema’s op weg naar de de landelijke verkiezingen, volgend voorjaar.

We spraken met de Griekse ombudsman Andreas Pottakis: ‘Athene wil afschrikken’, over migranten in Griekenland. Er zitten veel meer mensen in de identificatiecentra op de Griekse eilanden dan er plaats is, vertelt hij.

We gingen ook op bezoek in Italië. Conetta was de afgelopen maanden in het nieuws als een van de plaatsen waar het Italiaanse asielzoekersdrama zich afspeelt: het gehucht worstelt met de opvang van 1.500 migranten. “Het zijn er voor Italië simpelweg te veel”.

    • Marc Leijendekker