Een nieuwe gentherapie of toch de nieuwe orang-oetan?

In de wetenschap

Welke prestatie verdient de titel wetenschappelijke doorbraak van het jaar? Tijdschrift Science maakt er een publieksverkiezing van.

Foto Andrew Walmsley

De ontdekking van een nieuwe orang-oetansoort, het einde van de ruimtemissie Cassini of een succesvolle nieuwe gentherapie – is een van deze drie gebeurtenissen de wetenschappelijke ‘doorbraak van het jaar’? Of verdienen negen andere prestaties van wetenschappers deze eretitel? Het wetenschappelijk tijdschrift Science heeft daarvoor een publieksverkiezing opengesteld. Tot 4 december kan je stemmen op een van de twaalf doorbraken die de redactie heeft genomineerd. Op 21 december maakt Science de winnaar bekend. De shortlist:

  1. Een nieuwe reuzenstap in de toepassing van CRISPR-cas.

    De naam staat voor een knip-en-plakmethode waarmee je DNA snel en precies kunt manipuleren. Onderzoekers in China wisten in een menselijke embryo een genmutatie die verantwoordelijk is voor een erfelijke ziekte, te corrigeren met deze revolutionaire CRISPR-cas techniek.

  2. Paleo-antropologen ontdekten in Marokko een 300.000 jaar oude schedel van een moderne mens.

    Daarmee is Homo sapiens 100.000 jaar ouder dan gedacht.

  3. In de VS is een medicijn goedgekeurd dat tumoren met een specifiek gendefect aanvalt.

    Dit middel kan in principe worden gebruikt voor alle kankertypen met dit soort tumoren.

  4. Een succesvolle behandelmethode voor een zeldzame spierziekte.

    Kinderen met deze ziekte overlijden doorgaans voor ze twee jaar oud zijn.

  5. De publicatie online van wetenschappelijke artikelen van biologen, nog voordat ze in druk verschijnen.

    Natuurkundigen gingen hen voor.

  6. Twee kunstmatige-intelligentie-programma’s versloegen professionele pokerspelers op een belangrijk toernooi in de Verenigde Staten.

    Het is een verdere verbetering van de pokerprestaties die in 2015 werden geboekt.

  7. Onderzoekers haalden op Antarctica met een boor een stuk ijs naar boven van 2,7 miljoen jaar oud.

    Luchtbellen in het ijs bevatten mogelijk broeikasgassen van het begin van de ijstijden, wat het belang van de operatie aangeeft.

    Tekening van het moment waarop twee neutronensterren elkaar raken en de explosie begint, waarbij zwaartekrachtgolven en grote hoeveelheden elektromagnetische straling ontstaan. Tekening University of Warwick/Mark Garlick

  8. De waarneming van zwaartekrachtgolven in de ruimte werd dit jaar beloond met de Nobelprijs voor natuurkunde.

    De golven waren al eerder gezien, in 2015, maar dit jaar zagen astronomen zwaartekrachtgolven bij een nooit eerder waargenomen botsing tussen twee neutronensterren.

  9. Voor het eerst in tachtig jaar is een nieuwe mensapensoort ontdekt, en wel door Nederlandse onderzoekers.

  10. Het gaat om de tapanuli-orang-oetan, zoals de ontdekkers hem noemden, die leeft op Sumatra in Indonesië, Hij wordt nu al met uitsterven bedreigd: naar schatting zijn er slechts achthonderd tapanuli-orang-oetans.

  11. Natuurkundigen konden neutrino’s detecteren, zeer kleine deeltjes.

    Ze deden dit met een apparaat zo groot als een melkbus.

  12. De missie van de Cassini-ruimtesonde die na 13 jaar ten einde kwam.

    NASA ontving half september het laatste ‘levensteken’ van de sonde, voordat hij de atmosfeer van Saturnus indook en verbrandde. Cassini, die werd gelanceerd op 15 oktober 1997, kwam in 2004 aan bij Saturnus, na een reis van 6 jaar en 261 dagen. Sindsdien heeft hij de planeet en diens ringen en manen ononderbroken onderzocht.

  13. De Titan-Krios, een ijskoude elektronenmicroscoop, die de kleinste details van het celleven toont.

    Eerder konden de cryo-elektronenmicroscopen, apparaten waarin het 200 graden vriest, zulke kleine details niet (goed) laten zien.