Een totale Bosz-erlebnis in bizarre derby

Duits voetbal

Het hele werk van Peter Bosz kwam samen in de derby met Schalke. Borussia gaf een 4-0 voorsprong weg, maar hij mag – voor nu – blijven.

Supporters van Borussia Dortmund voor het begin van de beladen derby in het Ruhrgebied tegen Schalke 04. Foto Sascha Steinbach

Deemoedig buigen de spelers het hoofd na wat direct al de ‘Revierderby van de Eeuw’ wordt genoemd. Pal voor de schuimbekkende Südtribüne komt de selectie van Borussia Dortmund zaterdag bij het vallen van de avond de geseling van het fluitconcert ophalen. Het volume zwelt aan met elke stap dichter bij de ‘Gelbe Wand’, de iconische staantribune met ruim 25.000 supporters. Het striemende gefluit bereikt onaangename decibellen als de vernederde voetballers de blik afwenden en naar de spelerstunnel afdruipen.

Tientallen hardekernleden koelen hun razernij op de hekken, een enkeling klimt er over heen. De Bepo, de Duitse ME, stelt zich in linie op voor het vak van de meest fanatieke Dortmund-supporters. Even daarvoor provoceert Schalke-aanvoerder Ralf Fährmann de Zuidtribune met woeste kreten, nadat de doelman bijna een uur lang in zijn strafschopgebied voor van alles en nog wat is uitgemaakt. Dortmunds Nuri Sahin maant Fährmann met een duw tot beter gedrag, een handtastelijkheid die door Schalke-spelers dan weer als krijgshandeling geïnterpreteerd wordt. Geel en blauw vermengt zich daarna in een kluwen van duwers en trekkers. Assistent-trainer Hendrie Krüzen uit Almelo werpt zich ertussen.

Taferelen na een „verrücktes Spiel”, zoals Dortmund-trainer Peter Bosz de derby noemt na de implosie van zijn ploeg in de tweede helft. Een krankzinnige Kohlenpott-derby, 4-4 tussen Ruhrgebied-rivalen Borussia Dortmund en Schalke 04. Voor rust, van minuut 12 tot minuut 25, spoelt de thuisploeg de sportieve crisis van zich af met goals waar enig fortuin bij komt kijken: hands, eigen goal, de scheidsrechter die een Schalke-speler in de weg loopt. Bij de 4-0 valt Krüzen Bosz jubelend in de armen – dit kan niet meer fout. De Nederlanders lijken tot ver na de Kerst verzekerd van werk in Westfalen.

Spectaculair vanaf de aftrap

Maar Dortmund krijgt de totale Bosz-erlebnis in het Signal Iduna Park, voorheen Westfalenstadion. Zijn oeuvre als trainer samengebald in een wedstrijd, of dan in ieder geval van zijn Bundesliga-seizoen tot dusver. Spectaculair vanaf de aftrap, indrukwekkend in de gang naar voren. Maar bij de geringste tegenslag – een non-event als een tegengoal bij 4-0 voor – is de Ballspielverein Borussia 09 uit Dortmund volledig uit het veld geslagen. De wankele gemoedstoestand is de enige constante in Bosz’ brokkenploeg.

De Bundesliga begon voor Bosz met vijf gewonnen competitieduels en één gelijkspel. Ranglijstaanvoerder met zinnenprikkelend spel. Maar de maanden oktober en november gingen voorbij zonder zege in competitie of Champions League. Alleen derdedivisionist Magdeburg werd nog verslagen in de beker. Schalke kwam dus „precies op het juiste moment”, roept de stadionspeaker zaterdag voor het duel. 81.000 mensen, pak ’m beet heel Hengelo, opeengepakt in een stadion. Duizenden in het blauw van Schalke aan de noordzijde. „Negentig minuten vollgass!”, gilt de speaker. „De drie punten blijven hier!”

Want een crisis is zo overwonnen met een zege op de Königsblauen. In de grauwe periode halverwege vorig decennium, toen Dortmund ontsnapte aan een faillissement, blijft één dag voor de supporters hier onvergetelijk: 12 mei 2007. Schalke was één zege verwijderd van het kampioenschap – dat nooit zou komen. Een uitgeholde Dortmund-ploeg, kwakkelend in de subtop, won met 2-0. Het dundoek van een Südtribüner met naast de Bundesliga-schaal de tekst ‘Nur kucken, nicht anfassen’ herinnert eraan dat Schalke 04 sinds de oprichting van de profcompetitie in 1963 nooit meer Duits kampioen werd. ‘BvB’ wel: vijf keer.

De rivaliteit kan zich meten met de meest intense derby-animositeit ter wereld, maar de sociaal-culturele achtergrond van de aanhang is niet wezenlijk verschillend. Arbeidersclubs allebei, leunend op hun wortels in de mijnbouw. Een aanhang die ten prooi viel aan dezelfde economische tegenspoed, met hetzelfde matte bestaan dat soms alleen door voetbal kleur krijgt. Ze delen veel, vooral de haat voor elkaar. Een onlangs geopperd benefietduel waarin Dortmund en Schalke in één team spelen om de sluiting van de mijnen te gedenken? „Niemals kumpels”, oordeelde de harde kern. Niks ervan.

Dus ja, wat is de waarde van de Revierderby? Dortmund-grootheid Matthias Sammer werd dan wel keurig kampioen in 2002, maar de 4-0 nederlaag thuis tegen Schalke het seizoen daarvoor blijft voor altijd een smet op zijn blazoen. Bosz, met nog geen fractie van de statuur van Sammer, leverde zaterdagmiddag met zijn ploeg in de tweede helft een wanprestatie van wereldformaat. Volgens de vaste volgers van de club blijft ontslag alleen maar uit omdat er op dit moment geen alternatief is.

Bij zijn debuut bij Borussia Dortmund ging Peter Bosz karakteristiek ten onder. Dit schreef NRC over die wedstrijd: Bosz in zijn attractiepark van aanvalslust

Voorzichtiger strijdplan

Bosz is intussen een karikatuur geworden. De Hollandse trainer die volhardt in het eigen gelijk, hoe hard zijn ploeg bijna wekelijks met het vertoonde spel smeekt om zwaktes te verhullen met een voorzichtiger strijdplan. De continue flirt met het noodlot ligt opgesloten in het pressievoetbal van Bosz . Eén weifelend stapje naar achter kan het verschil maken. De 4-1 was voor daarom hem het breekpunt. „Eén lange pass, één kopbal, zo’n goal mag niet gebeuren. De onzekerheid sluipt er dan in.”

In de ineenstorting van de ploeg na een uur spelen – niet voor het eerst dit seizoen – zien media als Bild vooral conditionele zwakte terug. Gewend nog aan het brute trainingsregime van succestrainer Jürgen Klopp, begrijpen zij niet hoe Bosz maar zes trainingssessies plande tijdens een oefenstage in het Zwitserse Bad Ragaz. Of dat hij afgelopen donderdag de spelers vrij gaf na het Champions League-verlies thuis tegen Tottenham.

Die kritiek klinkt Bosz allemaal bekend in de oren, maar hij ziet geen fysiek probleem. „Totaal niet.” Het probleem is de paniek. „We moeten de juiste mentaliteit hebben, niet bang zijn om de bal te hebben. We hebben niet meer gevoetbald”, duidt hij de tweede helft. „De ruimtes die Schalke bood hebben we niet meer benut. Maar dan nog: van 4-0 naar 4-4 mag nooit, nooit gebeuren. Ook niet met tien man.”

Ja, tien man. De gebrouilleerde relatie van Bosz met zijn spits Pierre-Emerick Aubameyang kreeg in deze derby een nieuwe dimensie. De Gabonees is een notoire laatkomer en werd eerder deze maand disciplinair geschorst. Zaterdag droeg hij met een assist en een goal bij aan de opmars naar 4-0, maar de ineenstorting was hem ook fors aan te rekenen. Het concentratiegebrek bij de opgelegde kans op 5-0, daarna de oerdomme tweede gele kaart waarmee hij bij een 4-2 stand het onheil over Dortmund afriep.

Het is knap gecoacht van de 32-jarige Schalke-coach Domenico Tedesco, die met drie wissels – twee al een kwartier voor rust – het spel kantelt. Als Tedesco, tot vermaak van journalisten, op de persconferentie zegt dat hij bij 4-0 aan de vierde official vroeg „of we het vandaag bij zeventig minuten konden houden”, vertrekt Bosz geen spier.

‘Nooit opgeven’

Hoe Bosz hier bovenop komt, vraagt een journalist. „Ik blijf hard werken, dat heb ik altijd gedaan, ook als speler. Ik zal nooit opgeven. Wij moeten allemaal hard werken, de ploeg weer opbeuren. Maar niemand hoeft mij op te beuren, dat doe ik zelf – zoals ik dat altijd heb gedaan.”

Zondagochtend verzamelen zich ruim duizend leden in de Westfalenhallen, vlakbij het stadion. Een fractie van de 153.000 leden die de tweede club van Duitsland rijk is. Ook de selectie treedt de zaal binnen, net als Bosz en Krüzen. Weer klinkt gefluit, ook her en der applaus. Eigenlijk kon de ledenvergadering niet op een beter moment komen voor de coach: de tot gisting gedreven Borussia-familie wordt soepeltjes naar eendrachtigheid gepraat door voorzitter Hans-Joachim Watzke.

Hij richt, volgens aanwezige media, het woord rechtstreeks tot de Nederlander onder curatele. „Ik verwacht, Peter, dat je alles in de strijd gooit, alle stenen omdraait om ons op het spoor van succes te brengen.”

    • Bart Hinke