VVD’ers hebben het goed, maar de koers moet groener

VVD-congres

Met drie keer Rutte in het Torentje is het land op orde, vindt de VVD. Tijd om vooruit te kijken. Met een nieuwe voorzitter.

Premier Mark Rutte aan het woord tijdens het VVD-congres. Foto Remko de Waal / NRC

De VVD moet een debatpartij worden en werken aan een nieuw verhaal voor Nederland. Christianne van der Wal, wethouder uit Harderwijk en moeder van vier kinderen, heeft plannen met de partij die nu voor de derde keer regeert met VVD-premier Mark Rutte.

Zaterdag werd Van der Wal op het partijcongres in Nieuwegein gekozen tot partijvoorzitter van de VVD. Volgens verwachting: het partijbestuur steunde haar kandidatuur. Haar opponent Bram Cool, bestuurslid van VVD-netwerk Liberaal Groen, kreeg 27 procent van de stemmen, Van der Wal 73.

„De grootste fout die we kunnen maken is blijven leunen op het verhaal waarmee we de verkiezingen wonnen”, zegt Van der Wal in de wandelgangen van het congres. Daarvoor zijn er teveel nieuwe ontwikkelingen vindt Van der Wal, bijvoorbeeld op het gebied van technologie.

Het besef leeft breder in de partij: het land is op orde, nu is het tijd voor een nieuw verhaal. Van der Wal ziet de contouren van dat nieuwe verhaal ontstaan, maar ze wil die niet schetsen. „De partijvoorzitter gaat niet over de inhoudelijke koers.”

Als partijvoorzitter zal Van der Wal regelmatig aanschuiven bij het overleg van de VVD-bewindslieden in het kabinet. Ze blijft wethouder Economische en Sociale Zaken in Harderwijk.

Meer belasting

De VVD moest in het regeerakkoord veel pijnlijke maatregelen slikken, zoals een snelle beperking van de hypotheekrenteaftrek, een verhoging van de BTW en het schrappen van een belastingvoordeel voor mensen met een afbetaald eigen huis: de zogenoemde wet-Hillen.

Behalve over de wet-Hillen werd er op het congres opvallend weinig over die pijnpunten gemord. „We hebben nu een derde VVD-kabinet maar het lijkt wel alsof we steeds meer belasting betalen”, zegt Eric Kampinga, gemeenteraadslid voor de VVD in Lansingerland. „Maar ach, we hebben het goed.”

Op het congres bepleitten veel leden een ‘groenere’ koers van de VVD. „Laten de bewindslieden het goede voorbeeld geven en elektrische dienstauto rijden”, stelde Tomas Friedhoff voor, ondernemer en sinds drie jaar lid van de VVD. Daar kan je geen lange afstanden mee afleggen, reageerde Tweede Kamerlid Remco Dijkstra. Een heel flauw antwoord, vond Friedhoff.

Een discussie die VVD-lid Friedhoff heeft met vrienden: is het eigenlijk niet goed dat GroenLinks is afgehaakt bij de formatie? Nu is klimaat een echt VVD-onderwerp met een eigen VVD-minister, Eric Wiebes.

„We moeten ons de kaas niet van het brood laten eten door een Groentje in een eikeltjespyjama met twee linkse handen”, hield Dolf Hertzberger, ingenieur uit Eindhoven, het congres voor.

„Heel veel VVD’ers zijn er heel blij mee dat het nu meer over het klimaat gaat”, zegt Hester Veltman, lijsttrekker voor de VVD in Ede. „We willen een mooi land voor volgende generaties.” De partij sprak een paar jaar geleden een stuk minder over het klimaat. „Als iets maatschappelijk beweegt, dan beweegt de VVD mee.”

Veltman kwam vier jaar geleden bij de VVD. Er is nu veel meer debat dan toen. „We staan veel meer open.” Ook voor niet-leden: die kunnen meediscussiëren in ‘thematische netwerken’ van de partij.

Lees ook de reportage over het partijcongres van de ChristenUnie, dat ook zaterdag plaatsvond: Liever Rutte III dan ruimer kinderpardon

Uitzitten

De nieuwe voorzitter moet het aantal leden opkrikken: dat daalde van 40.000 leden naar 28.500 nu. Het stijgt weer sinds kort, door een aanbieding: lid worden kan voor 25 euro. Dat stopt automatisch na een jaar. „Leden behouden wordt een grote uitdaging”, zegt Van der Wal.

Ook integriteit wordt belangrijk voor de nieuwe voorzitter. De VVD probeert al langer de integriteitsproblemen waardoor VVD-bestuurders de afgelopen jaren in opspraak kwamen aan te pakken. Van der Wals voorganger als partijvoorzitter, Henry Keizer, probeerde dat ook, maar hij moest in mei opstappen wegens problemen rond zijn crematoriumbedrijf. Het leidde tot vragen over zijn eigen integriteit.

Volgens Van der Wal moet integriteit geen krampachtig onderwerp zijn. „Er is geen verschil tussen jou als privépersoon en jou als politiek persoon, dat moeten VVD’ers beseffen.”

Mark Rutte sloot het congres af, maar hij had geen boodschap voor de aanwezige VVD’ers. Hij hield geen toespraak, maar werd geïnterviewd door komiek Jörgen Raymann. Terugkijkend op de formatie haalde Rutte een emotioneel moment aan waarop D66-leider Alexander Pechtold en ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers elkaar echt probeerden te begrijpen. „Dat was een klein wondertje. Het gevoel was: als dit kan, kan het kabinet misschien ook wel de rit uitzitten.”

Correctie 25-11-2017: In een eerdere versie van dit stuk werd de voornaam van ondernemer en VVD-lid Tomas Friedhoff foutief geschreven als Thomas.
Correctie 28-11-2017: In een eerdere versie werd de achternaam van Hester Veltman, lijsttrekker voor de VVD in Ede, foutief geschreven als Veldkamp.