Minstens 235 doden bij aanval op moskee in Egypte

Militanten openden het vuur op een gebedshuis in het noorden van de Sinaï-woestijn. Minstens 109 mensen raakten gewond.

De moskee waar vrijdag ruim 200 mensen om het leven gekomen zijn bij een aanval van militanten. Foto EPA

Bij een aanval op een drukbezochte moskee in Egypte zijn vrijdag minstens 235 mensen om het leven gekomen. Het aantal gewonden is inmiddels naar beneden bijgesteld en staat op ten minste 109, meldt Reuters op basis van Egyptische staatstelevisie en staatspersbureau MENA.

De terreurdaad is nog niet opgeëist. Het is de bloedigste aanval in de regio sinds militanten gelieerd aan Islamitische Staat (IS) wapens opnamen tegen het Egyptische leger drie jaar geleden. Het dodental kan nog oplopen.

Zo’n veertig militanten in vier terreinwagens lieten tijdens het vrijdagmiddaggebed een bom exploderen en openden het vuur op de Al Rawdah-moskee in de plaats Bir al-Abd, zo’n 200 kilometer ten noordoosten van hoofdstad Kairo. Volgens politiebronnen blokkeerden de militanten vluchtroutes door auto’s te laten exploderen. Zowel vluchtende moskeegangers als ambulances werden beschoten.

Moskee bezocht door aanhangers soefisme en militairen

Hoewel IS vaker aanslagen heeft gepleegd op kerken en militairen, is het de eerste grootschalige aanval van de afgelopen jaren op een moskee. Het gaat om een gebedsplaats die voornamelijk bezocht wordt aanhangers van het soefisme, een mystieke stroming binnen de islam die door extremistische groeperingen zoals IS gezien wordt als ketterij. Vorig jaar werd in de Sinaï een soefi-leider, de blinde sjeik Suleimam Abu Heraz, door IS onthoofd. Ook zijn eerder twee soefi-schrijnen met explosieven vernield.

De Egyptische president Abdel-Fattah al-Sisi laste kort na de aanval een spoedvergadering in met veiligheidsfunctionarissen. In een mededeling zei hij dat de Egyptenaren “hoop en vastberadenheid zullen ontlenen aan zulke pijn” en dat zij uiteindelijk zullen “triomferen in de oorlog tegen dit zwarte terrorisme”. Volgens de staatstelevisie heeft de regering drie dagen van nationale rouw uitgeroepen.

Een paar uur na de aanval hebben de Egyptische strijdkrachten luchtaanvallen uitgevoerd op doelen in de bergen rond Bir al-Abed. Het zou gaan om een actie die ‘Operatie Wraak voor de Martelaars’ werd genoemd. Buurland Israël heeft Egypte gecondoleerd na het bloedbad. De Verenigde Staten hebben de aanval veroordeeld.

Strijd tegen IS

Militanten van IS proberen sinds Sisi voormalig president Mohammed Morsi van de Moslimbroederschap afzette in 2013, grondgebied te veroveren in Egypte. De Egyptische tak van de terreurbeweging is vaker verantwoordelijk voor bloedige aanslagen, voornamelijk op veiligheidsdiensten. Het geweld heeft inmiddels al honderden militairen, burgers en agenten het leven gekost.

Lees ook: Noodtoestand in Egypte na IS-aanslagen tegen kopten

Afgelopen zomer kwamen meer dan twintig militairen om het leven bij twee bomaanslagen op twee controleposten van het leger. Ook kerken en pelgrims in de Sinaï zijn vaak het doelwit. Bij aanslagen op twee koptische kerken in de steden Alexandrië en Tanta kwamen in april zeker 44 christenen om het leven.

Onrust in de Sinaï

In de Sinaï is het al jaren onrustig. Militante moslims verschansen zich er in de bergachtige woestijn en voeren van tijd tot tijd aanvallen uit op het Egyptische leger of op andere doelen. De belangrijkste groep is Ansar Beit al-Maqdis.

Die ontstond in 2011 in het klimaat van wetteloosheid na de Egyptische revolutie. Aanvankelijk voerde Ansar Beit al-Maqdis aanslagen uit tegen Israël en tegen een gaspijpleiding naar Jordanië. Vanaf 2013, nadat president Morsi van de Moslimbroederschap door het leger was afgezet, nam de groep de Egyptische veiligheidsdiensten in het vizier. In 2014 zwoor Ansar Beit al-Maqdis trouw aan Islamitische Staat, en ging het zich de Sinaï-provincie van IS noemen.

Journalisten mogen van de Egyptische autoriteiten al sinds 2013 niet meer in Noord-Sinaï komen, waardoor de buitenwereld slechts weinig zicht heeft op wat er werkelijk gebeurt. Het was ook boven de Sinaï dat in 2015 een Russisch passagiersvliegtuig met 226 mensen aan boord neerstortte nadat wellicht een explosief aan boord was ontploft. Ook die aanslag werd opgeëist door IS in de Sinaï.

Voor de Egyptische regering van president Abdel Fattah al-Sisi, die zich graag profileert als krachtig bestrijder van het terrorisme, betekent deze aanslag nieuw gezichtsverlies. De greep van het leger, waaruit Sisi zelf voortkomt, op de Sinaï lijkt nog altijd beperkt.

    • Floris van Straaten
    • Christiaan Paauwe