Een bewogen Formule 1-seizoen, met twee gezichten

Formule 1

Met de slotrace in Abu Dhabi komt het F1-seizoen ten einde. Voor Max Verstappen was het een jaar waarin grote pech toch nog veranderde in succes. Voor de sport een jaar van een tweestrijd die te vroeg eindigde.

Max Verstappen in het stadiongedeelte van het circuit in Mexico. Hij zou er een van zijn twee overwinningen van het jaar behalen. Foto Mark Thompson/ AFP

Het was een plaatsvervangend ongemakkelijk moment. Een zondagmiddag in Spa, eind augustus, aan een tafeltje in het Red Bull-vertrek, te klein voor alle Nederlandse pers. Die had anderhalf uur gewacht op Max Verstappen, niet wetend of hij nog wel trek had in vragen over weer een uitvalbeurt. Voor tienduizenden fans in het oranje had hij zijn auto moeten parkeren, deze deed pijn. Afgekoeld maar diep gefrustreerd ging hij tien minuten zitten. Net toen hij even omineus als vaag had verteld dat hij het op deze manier niet lang meer zou volhouden, kwam teamgenoot Daniel Ricciardo rumoerig het vertrek binnenlopen met de beker voor zijn derde plek.

Verstappen bleef stoïcijns voor zich uit kijken. Weer hij niet en de Australiër wel. Hij was cynisch en gelaten. Even daarvoor had Christian Horner, zijn baas bij Red Bull, weer gezegd dat hij van al die pech een betere coureur, een beter mens zou worden. Een week later zaten we in Monza weer aan een tafel en zei hij resoluut: dat ben ik niet met hem eens.

Drie maanden later is alles anders. Verstappen won de races in Maleisië en Mexico, overwinningen die hij en vader Jos in België onmogelijk achtten. In Japan viel hij de latere wereldkampioen Lewis Hamilton aan voor nog een overwinning, maar moest hij genoegen nemen met plek twee. Eind oktober kwam voor de buitenwereld uit het niets het nieuws dat hij besloten had zijn contract bij Red Bull, dat eind 2019 af zou lopen, nog met een jaar te verlengen. En nu, vlak voor de slotrace in Abu Dhabi, kan hij zich toch vinden in de woorden van Horner. De ervaringen van dit jaar maken hem inderdaad een betere coureur, denkt hij.

Het Formule 1-seizoen van 2017 was er een met twee gezichten. In eerste instantie al voor Verstappen. Mede ingegeven door hoopvolle signalen van zijn team, kwam hij uit de winterstop met het gevoel dit jaar mogelijk voor de titel mee te doen. Na de eerste testdagen in Barcelona kon die ambitie alweer een jaar worden doorgeschoven. Door meetfouten kwamen de resultaten uit de windtunnel niet overeen met die op het circuit, zei teambaas Horner deze zomer in de Red Bull-fabriek in Milton Keynes. Red Bull was in te veel races op grote afstand het derde team, na Mercedes en Ferrari.

Lees ook ons interview met teambaas Horner: “Max is op elk gebied beter geworden.”

Een lange periode van pech

Als de Red Bull-coureurs de finish überhaupt haalden. Verstappen viel in zeven van de eerste veertien races uit, voor die goed en wel begonnen waren. Daar zaten botsingen bij, waaraan hij weinig kon doen: in Spanje, Oostenrijk en Singapore. Problematischer was de uitval na problemen met de auto. In Bahrein waren het de remmen, in Canada, Azerbajdzjan en België was het de motor van Renault. Die bleek dit seizoen, ook bij de andere twee teams die ermee rondreden (Toro Rosso en Renault zelf), hoogst onbetrouwbaar. Intussen bleef teamgenoot Ricciardo de pech op zondagen bespaard en behaalde hij na België zes podiumplaatsen, Verstappen slechts één.

Het gaf een intrigerende kijk in de mentale weerbaarheid van de jonge Nederlander, dit jaar pas 20 geworden. Tot dan toe was elk jaar in de autosport beter gegaan dan het vorige, inclusief zijn razendsnelle promotie naar een topteam in de Formule 1, met al meteen een grand-prixoverwinning en meerdere podiumplekken. Opeens stokte het. Dat leverde de frustratie en boude bewoordingen op die bij vlagen in 2015 en 2016 ook al te zien was, over de boordradio en na races. In Azerbajdzjan stond hij geen media te woord, in Canada was het hele seizoen „ruk”. Het was frustratie die doorklonk onder de cultachtige fanschare: van complottheorieën tot oproepen snel te vertrekken bij Red Bull.

De frustratie hoopte zich wel op, met België als kookpunt, maar maakte vaak snel plaats voor apathie en berusting. Want wat moet je ook, in een mechanische sport waarin je niet de volledige controle hebt? Door naar de volgende race, op een zomerstop na nooit verder weg dan twee weken. Een toekomstig wereldkampioen weet ook hoe hij om moet gaan met periodes van pech. Inmiddels kan Verstappen dat dus ook zien.

Het werd vervolgens ook beter. Red Bull bleek ook dit jaar het team dat tijdens een seizoen het meest kan verbeteren. Vanaf Singapore deed Red Bull mee met Ferrari en Mercedes, met de twee overwinningen in Maleisië en Mexico tot gevolg. Het knappe herstel zou Verstappen de bevestiging hebben gegeven dat hij voorlopig nog goed zit bij Red Bull, waarna hij zijn contract verlengde tot en met 2020. Al was die verlenging waarschijnlijk nooit echt in gevaar, en was de openlijke kritiek op het team na België ook zakelijk slim. Bovendien: bij Ferrari (Sebastian Vettel) en Mercedes (Lewis Hamilton) zijn de kansen de onbetwiste nummer één te worden kleiner.

Dit seizoen liet ook de twee gezichten van de coureur Verstappen zien. Aan de ene kant was er de brille op het circuit. De kwaliteit die mensen als drievoudig wereldkampioen Niki Lauda hem doen bombarderen tot „de meest fantastische jonge coureur die hij in zijn leven zag”, zo zei hij tegen het Braziliaanse Globo Esporte.

Neem de inhaalrace in China. Op een opdrogend circuit slalomde hij van plek zestien naar plek drie. Of de nog indrukwekkender – want droog – inhaalrace in de VS, waar hij van de zestiende startplek het podium door een tijdstraf miste. Natuurlijk die twee overwinningen, meer op waarde behaald dan zijn eerste, vorig jaar in Barcelona. Volwassen, berekenend, dominant. In de negentien kwalificaties tot nu toe dit jaar was hij dertien keer sneller dan Ricciardo, gemiddeld drie tienden. En dat is niet de minste coureur, zeker niet in de kwalificatie.

Tegelijk waren er kleine momenten van onstuimigheid, ongeduldigheid. De botsing in de eerste bocht in Spanje was niet zijn schuld, maar hij nam er wel risico. Bewust, dat wel, hij vond een vraag daarover naderhand ook onzinnig: had-ie netjes achter iedereen aan moeten blijven rijden dan? In Hongarije maakte hij onbezonnen een einde aan de race van Ricciardo door te graag verloren terrein te willen goedmaken. In Italië hetzelfde. Net als Ricciardo begon hij achteraan, beiden waren al snel bezig met een sterke inhaalrace. Verstappen kwam in aanvaring met Felipe Massa (Williams) door te snel langs de langzamere Braziliaan te willen: band lek, weg goed resultaat. Toen gaf hij wel toe dat hij een ronde of twee had moeten wachten, hij was er toch wel voorbijgegaan. Het seizoen tot dan toe had hem onrustig gemaakt.

Lees ook ons interview met Daniel Ricciardo: “Ik vind mezelf best een opwindende coureur.”

Ook in zijn uitspraken rond de races was Verstappen vaak impulsief, soms onbezonnen. De censuurbliepjes op de boordradio daargelaten, enkele uitspraken leverden hem kritiek op. Zo zei hij boos na de kwalificatie in Bahrein over Massa: „Hij is een Braziliaan, dus er valt niet veel te discussiëren.” Massa, en veel Braziliaanse fans, wezen hem terecht. Verstappen bood zijn excuses aan. Na de straf voor zijn inhaalactie op Kimi Räikkönen in de VS noemde hij een steward „mongool” (tegen Ziggo Sport) en een „idioot” (tegen de Britse pers). De Finse steward Mika Salo (niet die van de beslissing overigens) zei doodsbedreigingen te hebben gekregen uit Nederland. Ook nu bood Verstappen zijn excuses aan.

De winnaars van de negentien grands prix tot nu toe in 2017. Infographic NRC

Strijd Ferrari-Mercedes

Voor de sport als geheel zaten er ook twee kanten aan het seizoen. Sinds 2014 was drie seizoenen lang de vraag geweest welke van de twee Mercedes-coureurs zou winnen, nu was er eindelijk strijd met een ander team: Ferrari. Hamilton tegen Vettel, de twee grootsten van deze generatie, man tegen man. Tot en met Italië, begin september, ging het gelijk op. In Azië stortte het seizoen in elkaar voor het team uit Maranello, met uitvalbeurten voor Vettel in Singapore en Japan en een vierde plek in Maleisië. Hamilton kon in Mexico zelfs met een negende plek al wereldkampioen worden.

Lees ook: Lewis Hamilton, nu echt één van de besten ooit.

De tweestrijd had lang een seizoen zonder veel enerverende races kunnen verbloemen. In het eerste jaar onder de ambitieuze nieuwe eigenaar Liberty Media, die de Formule 1 weer aantrekkelijker wil maken, waren er weer talloze kleurloze optochten. De nieuwe bredere en snellere auto’s waren uitdagender voor de coureurs, maar leidden tot nog minder inhaalacties. Spektakel kwam er in de races waarin ze er wel waren of door onvoorspelbare chaos zoals in Azerbajdzjan: een kakofonie van innige muurknuffels. De coureurs vinden het gebrek aan inhalen overigens niet allemaal een probleem. Räikkönen uitte na Brazilië kritiek, ploeggenoot Vettel vindt dat toeschouwers het beter kunnen accepteren, Hamilton zou het al fijn vinden als auto’s elkaar weer gemakkelijker kunnen volgen. Verstappen, geen verrassing, zou het liefst meer inhaalacties zien. Wellicht dat dat verandert als hij meer races vooraan begint, zoals Hamilton dat al jaren doet.

Volgend seizoen brengt niet de rigoureuze wijzigingen van dit jaar, wat meerdere ploegen doet hopen. Red Bull voorop, dat zeker weet de fout van afgelopen winter niet weer te maken. Ook McLaren, dat na het inruilen van Honda als motorleverancier voor Renault denkt een einde aan de jarenlange misère te kunnen maken. Vier teams die meedoen om een wereldtitel? De bazen in de Formule 1 zouden niets liever zien. Voor Verstappen duurde het seizoen tijdens alle pech eigenlijk te lang, deze week zei hij dat hij het liefst nog even zou doorgaan.

    • Frank Huiskamp