Een IS’er hier, en hij wordt niet opgepakt?

Veiligheid

Een Syrische IS-strijder, frank en vrij, zou in september in Nederland zijn gesignaleerd. Hoe past dat in justitieel beleid?

Videostill van de debatavond.

Ze verblijven op geheime adressen in Europa, maar op 14 september tonen leden van burgercollectief Raqqa is Being Slaughtered Silently publiekelijk hun gezicht. In debatcentrum De Balie in Amsterdam wonen de activisten een filmvertoning bij over hun werk, dat bestaat uit het publiceren van stiekem opgenomen beelden uit het gebied dat onder controle staat van terreurbeweging IS. De bijeenkomst wordt extra beveiligd, want de burgeractivisten worden ernstig bedreigd door IS.

Toch zou het een IS-strijder zijn gelukt de bijeenkomst bij te wonen, meldde de Volkskrant vrijdag. Een 31-jarige man uit het publiek werd door de activisten herkend als een IS-strijder uit Raqqa. Toen zij probeerden de man te fotograferen, sloeg hij op de vlucht. De man is volgens de Volkskrant een ‘zware’ IS-strijder die onder een valse naam naar Nederland is gereisd. Inlichtingendienst AIVD zou hem al maanden in de gaten houden. Partijen in de Tweede Kamer willen nu weten waarom de man niet is opgepakt.

Dat een gekende IS-strijder hier zomaar vrij zou rondlopen, past niet in het Nederlandse beleid omtrent terugkeerders. Als de AIVD vermoedt dat iemand een dreiging vormt – en dat lijkt het geval bij een Syrisch IS-lid met valse papieren – wordt dit via een ambtsbericht doorgegeven aan het Openbaar Ministerie. Vervolgens wordt een onderzoek gestart en zal justitie bij de geringste aanwijzing overgaan tot aanhouding. Bij terrorismezaken geldt namelijk: eerst oppakken, dan pas grondig onderzoeken. Justitie hoopt dat snel ingrijpen aanslagen kan voorkomen.

Lees ook: Syrische IS-strijder herkend bij Amsterdamse debatavond

Uit justitiekringen valt echter te vernemen dat het Openbaar Ministerie geen onderzoek zou doen naar de Syrische man die op de bijeenkomst werd herkend. Dit kan twee dingen betekenen. Of de AIVD zag in hem geen dreiging en heeft het OM daarom niet getipt. Een andere mogelijkheid is dat de geheime dienst hem eerst wilde observeren, om te achterhalen of hij deel uitmaakt van een netwerk. Dan zou een arrestatie van de Syriër onderzoek naar het bredere netwerk verstoren. Een woordvoerder van de AIVD wil niet op de zaak ingaan omdat het niets kan zeggen over individuele gevallen. Onbekend is of de man nog in Nederland verblijft.

Leden van Raqqa is Being Slaughtered Silently claimen vaker Syrische IS-strijders in Nederland te herkennen. Toen een lid van het burgercollectief in 2015 te gast was in de Tweede Kamer, zei hij dat een hooggeplaatste IS-terrorist op weg zou zijn naar Nederland of Duitsland. Dit leidde tot onrust. Het bericht kon niet worden bevestigd door terrorismecoördinator NCTV.

Een jaar eerder tipte het burgercollectief de AIVD over een Syrische asielzoeker in Nederland die voorheen voor IS actief zou zijn geweest. Concreet bewijs, zoals een foto, kon niet worden geleverd. De tip bereikte ook NRC, waarop een afspraak met de asielzoeker volgde. Die gaf aan niets met IS te maken hebben gehad. Kennelijk konden opsporingsdiensten geen bewijs vinden van het tegendeel, want een jaar later liep de beschuldigde asielzoeker nog steeds vrij rond in Nederland.

    • Andreas Kouwenhoven