De SPD wil nu ineens wel met Merkel praten. Waarom?

Nadat een eerdere poging met de FDP mislukte, is de hoop van CDU-bondskanselier Merkel nu gevestigd op de sociaal-democraten. Gedoogsteun is ook mogelijk.

President Frank-Walter Steinmeier en Martin Schulz van de SPD Foto Jeso Denzel/German Federal Goverment

Om de impasse bij de vorming van een nieuwe Duitse regering te doorbreken, is de SPD toch bereid daarover een gesprek aan te gaan. Daarbij hoeft het niet te gaan om toetreding tot een coalitie met CDU/CSU van kanselier Angela Merkel, ook het gedogen van een minderheidsregering zou een mogelijkheid kunnen zijn.

Uit respect voor het ambt van de president, zei secretaris-generaal Hubert Heil van de SPD vanochtend vroeg na negen uur beraad, wijzen de sociaal-democraten gesprekken over een nieuwe regering niet af. Daarmee ligt het initiatief nu bij president Frank-Walter Steinmeier.

De SPD-leiding gaf zo toe aan druk van binnen de partij en daarbuiten. Na de pijnlijke verkiezingsnederlaag van de SPD in september had Schulz met nadruk uitgesloten dat zijn partij opnieuw met de christen-democraten een regering zou vormen. De SPD zou in de oppositie gaan. Maandag, na het stuk lopen van Merkels poging een coalitie te smeden van CDU/CSU, de liberale FDP en de Groenen, herhaalde Schulz nog eens dat zijn partij niet bereid was een nieuwe coalitie te vormen.

Verzet tegen Schulz

Maar binnen de SPD groeide afgelopen dagen het verzet tegen de afwijzende opstelling van Schulz. Bovendien had president Steinmeier maandag alle partijen aangespoord hun positie nog eens te overwegen. Steinmeier maakte duidelijk dat nieuwe verkiezingen als uitweg uit de impasse wat hem betreft niet in het belang van het land zijn.

Anders dan een minderheidskabinet (waar de Bondsrepubliek op landelijke niveau geen enkele ervaring mee heeft) lijkt de enig overgebleven optie tóch weer een combinatie van CDU/CSU met SPD, een zogeheten Grote Coalitie (GroKo), zoals die ook de afgelopen vier jaar heeft geregeerd.

Schulz en zijn medestanders vrezen echter voor de geloofwaardigheid van de SPD, als de partij nu alsnog met de christen-democraten in zee gaat. Daartegenover staan SPD’ers als burgemeester Olaf Scholz van Hamburg, die geldt als mogelijke opvolger van Schulz als partijleider. Zij vinden dat de SPD minder stellig moet zijn in haar afwijzing: ze zou een hoge prijs kunnen eisen voor deelname aan een regering. En het laten aankomen op nieuwe verkiezingen zou het risico met zich meebrengen dat de partij nóg meer zetels verliest.

Minderheidskabinet

Een gesprek over het gedogen van een minderheidskabinet door de SPD zou een tussenoplossing kunnen zijn – of een manier om de achterban te laten wennen aan het idee dat er misschien toch weer een Grote Coalitie komt. Merkel heeft al gezegd erg weinig te voelen voor een regering zonder eigen meerderheid in de Bondsdag.

Een groep prominente sociaaldemocraten pleit in een open brief aan de president voor een coalitie van CDU/CSU, SPD en de Groenen.