Opinie

    • Marike Stellinga

De Hollandse kaas van John de Mol

Media-ondernemer John de Mol ergert zich „groen en geel” aan het nieuwe kabinet. De Mol is eigenaar van mediabedrijf Talpa. Hij bezit tv-zenders als SBS6 en radiostations als Radio538. Volgens De Mol helpt het kabinet Nederlandse mediabedrijven te weinig bij hun concurrentiestrijd met de Amerikaanse internetgiganten Google en Facebook. Die bedrijven zijn ook in Nederland groot op de advertentiemarkt. „Het kabinet kijkt passief toe hoe buitenlandse bedrijven de Nederlandse kaas van ons brood eten”, citeerde NRC De Mol donderdag. „Na de Amerikanen komen de Chinese techbedrijven als Alibaba en Tencent.”

Lees het artikel over de nieuwe plannen van Talpa: John de Mol zou wel wat steun willen van het kabinet

Om zich te kunnen verweren tegen die Amerikaanse en Chinese concurrenten wil De Mol meer ruimte krijgen van de mededingingsautoriteiten. Zie televisie, radio, kranten en internet niet als verschillende markten, maar zie ze als één. Want technologie heeft alle barrières tussen die markten geslecht. Er is nog maar één reclame-euro, zei De Mol bij Nieuwsuur. In mijn woorden: door die markten te zien als één markt, is De Mol minder snel een te grote speler in Nederland, kan hij meer overnames doen en het vervolgens beter opnemen tegen concurrenten in de wereld.

De Mols betoog klinkt goed. In eerste instantie. Datareuzen Google en Facebook zijn immens groot, rijk en machtig geworden. Ze spelen een steeds grotere rol op de reclame- en mediamarkt. En ze kunnen té machtig worden, ook wereldwijd. Ik vroeg de concurrentiewaakhond ACM of het klopt dat het die markten gesegmenteerd bekijkt. Ja dat klopt, zei een woordvoerder. Maar de ACM ziet ook dat het medialandschap snel verandert. Daarom bekijkt ze nu of die markten anders moeten worden ingedeeld.

Toch heb ik ook moeite met het betoog van John de Mol. De grote, onbeantwoorde vraag is: zijn wij beter af met een Hollandse reus in de gedaante van De Mol? Natuurlijk moet de ACM scherp bijhouden of markten groter worden en ze Nederlandse spelers dus onnodig klein houdt. Maar het hele idee achter een mededingingsautoriteit is voorkomen dat partijen te machtig worden. Niet om nationale reuzen te creëren die het opnemen tegen buitenlandse reuzen.

Een beroep doen op ons Oranjegevoel vertroebelt de discussie wat mij betreft. Zeker omdat De Mols oproep naadloos aansluit op de verzoeken om meer hulp en bescherming van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven. AkzoNobel en Unilever dreigden eerder dit jaar – tegen hun wil – te worden overgenomen door Amerikaanse bedrijven. Sindsdien vraagt de bedrijfstop onomwonden om bescherming tegen dat boze buitenland. Om meer nationalisme, in feite.

Maar juist nu blijkt uit diverse maatstaven dat het de grote bedrijven zijn die steeds groter en machtiger worden. Ze zijn de winnaars van de economie. En zíj hebben meer hulp nodig? Hoezo? Omdat de macht van Amerikaanse bedrijven groter wordt, moet de macht van ‘onze’ bedrijven ook groter worden? We hoeven ons niet op te stellen als gekke Henkie, maar er zitten risico’s aan het maken van je eigen beschermde bedrijfsreuzen. Risico’s voor de kansen van nieuwe ondernemers en voor consumenten. En voor wie neem je die? De Mol zou zijn bedrijf in de toekomst rustig verkopen aan bedrijven als Facebook en Google, gaf hij in Nieuwsuur toe. Dag reus.

We zitten in een periode van grote verandering: door technologie (digitalisering, robotisering) en globalisering. Daar moet de overheid een rol in spelen. Maar daarbij moet de overheid de allergrootste spelers in de economie ook begrenzen in hun macht. Zeker nu de Amerikaanse en Britse leiders Donald Trump én Theresa May vol de concurrentie met andere landen lijken aan te gaan om grote bedrijven aan te trekken, is de kans levensgroot dat hun macht ongebreideld wordt.

Nee, we willen ons de kaas niet van het brood laten eten door Trump, May, Facebook, Google of wie dan ook. Maar je wil ook niet in de situatie komen dat we voor onze Hollandse kaas afhankelijk zijn van John de Mol.

Marike Stellinga is politiek verslaggever en econoom. Ze schrijft elke zaterdag op deze plek over politiek en economie.
    • Marike Stellinga