Leeuwarden blijft rood door ‘Lutz-effect’

Verkiezingen Na de historische verkiezingsnederlaag in maart deed de PvdA het relatief goed bij herindelingsverkiezingen. In Leeuwarden dankzij oud-Kamerlid Lutz Jacobi.

PvdA-lijsttrekker Lutz Jacobi wordt woensdagavond op de schouders gehesen na de verkiezingsoverwinning in Leeuwarden. Foto Vincent Jannink / ANP.

Uh, ja, ik tink it.” Een overdonderde Lutz Jacobi wist woensdagavond niet meteen een antwoord op de vraag van de Leeuwarder Courant of er sprake is geweest van een ‘Lutz-effect’.

Woensdag won de PvdA overtuigend de tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen in Leeuwarden. Met een kwart van stemmen bleef de partij ruim de grootste in de raad. Ook in andere Friese, Groningse en Gelderse gemeentes die verkiezingen hielden vanwege een herindeling, deed de PvdA het verrassend goed ten opzichte van de desastreus verlopen Tweede Kamerverkiezingen in maart.

Heeft de partij de weg omhoog hervonden na die historische nederlaag (van 38 naar 9 zetels)? Dat valt moeilijk te zeggen: het gaat om een handjevol gemeenten waar de campagne ook nog eens uitsluitend over lokale onderwerpen ging.

Maar in Leeuwarden zou de persoon Lutz Jacobi wel eens de reden kunnen zijn voor het verrassend goede resultaat van de PvdA. In de elf jaar dat ze Tweede Kamerlid was, tot maart dit jaar, verwierf ze grote bekendheid in Friesland. Ze maakte naam als ontspannen, eigenzinnige volksvertegenwoordiger die ook fans heeft bij andere partijen: nota bene oud-VVD-leider Hans Wiegel sprak in een campagnefilmpje zijn steun uit voor haar: „Je bent gewoon. Je snapt het. En je durft.”

In de Tweede Kamer voerde boerendochter Jacobi (61) het woord over natuur, water, havens, visserij, platteland en de Wadden. Maar bovenal kwam ze op voor Friesland. Ze verzette zich (tevergeefs) tegen de plaatsing van windmolens in het IJsselmeer, pal voor de Friese kust. En in 2013 stemde ze als enige PvdA’er tegen de aanschaf van de JSF, vanwege de geluidsoverlast die het gevechtsvliegtuig zou veroorzaken vanaf de vliegbasis Leeuwarden.

Veel voorkeursstemmen

In 2012 stelde Jacobi zich onverwacht kandidaat als PvdA-leider. Ze was kansloos, kreeg 2,3 procent van de stemmen (Diederik Samsom won), maar verwierf grote sympathie bij de achterban. Bij de verkiezingen later dat jaar haalde Jacobi meer dan 16.000 voorkeurstemmen – niet alleen uit Friesland.

Als politicus valt Jacobi op door haar ongepolijste, open stijl. Toespraken en interviews verlopen vaak nogal chaotisch en ze verhaspelt vaak namen. In de Tweede Kamer ontving ze jaarlijks naar eigen schatting zo’n duizend bezoekers. Kamerbodes en beveiligers trakteerde ze bij toerbeurt op een voetbalwedstrijd van SC Cambuur of Heerenveen.

In de PvdA geldt Jacobi als links en autonoom. Ze was kritisch over Rutte II, maar pragmatisch genoeg om het beleid van het kabinet te steunen. Ze ondertekende een oproep van PvdA-leden om de koers naar links te verleggen, zonder het aan de stok te krijgen met de partijtop. Sterker nog, partijvoorzitter Hans Spekman probeerde haar over te halen om zich opnieuw te kandideren als Kamerlid.

Jacobi vond het mooi geweest: in maart dit jaar zwaaide ze af als parlementariër. Wachtgeld hoefde ze niet: ze ging meteen aan de slag als interim-directeur bij een bedrijf voor ongediertebestrijding. PvdA-lijsttrekker in Leeuwarden wilde ze wél worden.

Wat Jacobi nu precies gaat doen, is nog niet bekend. Wethouder worden „is niet echt mijn ambitie”, zegt ze. Waarschijnlijk blijft ze als fractievoorzitter in de Leeuwarder gemeenteraad. „Ik hou heel erg van: lekker zichtbaar zijn op straat.”

    • Thijs Niemantsverdriet