Even een verantwoord boek op de salontafel

Een van de meest succesvolle tijdschriftrubrieken, Buis & Haard in de VARA Gids, viert de duizendste aflevering. De televisie komt zelden in beeld, de interieurs zijn onthullend. Net als de gesprekken.

PvdA-voorzitter Hans Spekman met zijn vrouw Muriël en kinderen (2013).

‘Televisie, is dat een warme deken voor u? Dat is de vraag die ik altijd stel als bij de mensen langs ga.’ Aldus Eric van Onna, die voor de VARA Gids ongeveer 900 van de duizend interviews in de rubriek Buis & Haard maakte. Hierin vertellen min of meer bekende mensen, met hun partner, over hun tv-gedrag. Vandaag opent in het instituut Beeld en Geluid een permanente expositie over Buis & Haard, ter ere van de duizendste aflevering.

Grote attractie van de rubriek is de foto van de geïnterviewden in hun huiskamer, gemaakt door Bob Bronshoff of Clemens Rikken. Urenlang kun je daar naar kijken, waarbij de trotse blik van de poserende bewoners aangenaam detoneert met de spottende grijns van de toeschouwer. De foto’s zijn vaak nog onthullender dan de interviews.

Opvallend is de opgeruimde, kleurloze leegte van veel interieurs. De antraciete blokkenbank overheerst. Mensen in zulke huizen beginnen doorgaan het interview met de grote leugen: „Ik kijk nooit televisie.” Of: „Ik kijk alleen maar de BBC.” Dat snobisme wordt in de loop van het gesprek doorgaans genuanceerd. Van Onna: „Een geïnterviewde zei ooit: ‘We kijken nooit naar de commerciëlen, hoor’, om vervolgens een uur lang over programma’s van RTL en SBS te praten.”

Minder inwisselbaar zijn de barokke interieurs van volkse types als Imca Marina, Denny Christian, Eddy Wally. Rikken: „Sommige zijn zo vol, dat ik gewoon niet kan kiezen welke hoek ik neem.” Om zo veel mogelijk vast te leggen, gebruikt Rikken een groothoeklens. Daaruit snijdt hij een vierkant.

Herschikken van de interieurs is tegen de regels. Rikken: „Bij Piet Paulusma zei de redactie: ‘Dit geloven we niet. Dit heb je in scène gezet’. Maar dat doe ik nooit. Er staat meestal zo’n schattig schaaltje klaar met koekjes voor het bezoek. Die zet ik wel soms in beeld.” Maken de geïnterviewden hun huis mooier dan het is? Rikken„Geen idee. Vaak zijn ze wel nog druk bezig met opruimen. Of ze leggen verantwoorde boeken en tijdschriften op de salontafel. En andersom: Rolf Hartogensis moest van zijn vrouw het boek Ik, Zlatan van de tafel weghalen.”

Op de foto’s ontbreek doorgaans het onderwerp van gesprek: de televisie. Rikken: „De meeste interieurs zijn rond de tv gebouwd. Maar zo’n groot zwart vlak staat lelijk op een interieurfoto. Dus probeer ik ze te vermijden, bijvoorbeeld door ervoor te gaan staan. Anton Heyboer had zijn televisie in een stalen kast met tralies gezet. Hij had naast vijf vrouwen ook twaalf herdershonden. Die zouden anders de tv slopen.”

Kracht van de rubriek is dat je niet alleen de woonkamer, maar ook de partner van de bekende Nederlander te zien krijgt. Rikken: „Willibrord Frequin heeft er vier keer ingestaan, met vier verschillende vriendinnen. Die vrouwen holden snel bij hem weg, soms al voordat de tv-gids uitkwam.”

De dubbelinterviews bestaan vaak uit gekibbel over elkaars kijkgedrag. Van Onna: „De vrouw vindt dat de man te snel zapt. En wie mag de afstandsbediening? Bij ons thuis heette de afstandsbediening ‘de macht’. Dan vroegen we tijdens het tv-kijken: wie heeft de macht?” Bij Fred Oster kwam Van Onna zelfs in „een prettige familievete” terecht: „ Nee, ik ga niet zitten stoken in een goed huwelijk, ik probeer de ruzies juist te temperen. Dan waarschuw ik: Dit is een hele onthullende rubriek, hoor.”

    • Wilfred Takken