‘Zonder ons was Mladic nooit uitgeleverd’

Veroordeling Mladic Maxime Verhagen (CDA) was minister van Buitenlandse Zaken toen Europa nog op Mladic jaagde. „Het moet duidelijk zijn dat iemand als Mladic niet zomaar ongestraft kan wegkomen.”

Maxime Verhagen was minister van Buitenlandse Zaken toen nog op oorlogsmisdadiger Mladic werd gejaagd. Foto Robin Utrecht / ANP.

„Het is in het kader van de internationale rechtsorde en het tegengaan van straffeloosheid heel belangrijk dat een veroordeling heeft plaatsgevonden.”

De Nederlandse oud-minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen is blij dat er eindelijk recht is gesproken. „Het moet in onze samenleving duidelijk zijn dat iemand als Mladic, die ongekende oorlogsmisdaden heeft gepleegd, niet zomaar ongestraft kan wegkomen”, zegt hij desgevraagd.

Verhagen (CDA) was minister in het vierde kabinet Balkenende toen de jacht op Mladic nog volop gaande was. De Europese Unie wilde de banden met Servië aanhalen en het land uitzicht bieden op een volwaardig lidmaatschap van de EU. Maar Verhagen wilde daar niets van weten zolang de door het in Den Haag gevestigde Joegoslavië-tribunaal gezochte Mladic nog vrij rondliep. „Eerst moet Mladic op het vliegtuig naar Den Haag zitten”, aldus Verhagens standaardzin na weer een Europees overleg waarin hij zijn veto had uitgesproken tegen toenadering met Servië.

„Het was soms echt buitengewoon onaangenaam tijdens die vergaderingen. Ik kreeg alleen steun van mijn Belgische collega Karel de Gucht. De 25 ministers van de andere EU-landen zaten alleen maar te bashen. Met name mijn Finse collega Alexander Stubb haalde alles uit de kast om mij eraan te herinneren dat ik door de pomp moest. Daar werd ik alleen maar halsstarriger van.”

Stubb zelf, tegenwoordig vice-president van de Europese Investeringsbank, kan zich weinig meer herinneren van die tijd en wil dan ook niet reageren. „Dat is misschien wel tekenend”, zegt Verhagen. „Hij kan over zijn rol toen niet groots zeggen”.

Na één van de vergaderingen waarbij Verhagen weer eens had dwars gelegen, liet Stubb zich tegenover Finse journalisten ontvallen dat Verhagen „in psychotherapie moest gaan als Srebrenica zo’n trauma voor hem is”.

Toen Mladic in 2011 was opgepakt stuurde Verhagen, inmiddels geen minister meer, zijn oud-collega Stubb een SMS met de tekst: „Wie heeft er nu behoefte aan een psychiater?” Stubb antwoordde met een smiley, aldus Verhagen.

De gang van zaken toen heeft hem geleerd dat je als individueel minister „vaak meer kan bereiken dan je denkt” in de Europese Unie. „Maar dan moet je wel een opvatting hebben en bereid zijn die door dik en dun te verdedigen.” Achteraf beschouwt Verhagen, tegenwoordig voorzitter van de organisatie van bouwwerkgevers, zijn houding dan ook als een van de „hoogtepunten” van zijn ministerschap. „Buitenlandse Zaken is een zaak van lange adem en kleine stapjes, maar hier heb ik toch echt het verschil gemaakt. Ik ben ervan overtuigd dat als wij niet die positie hadden ingenomen Mladic nooit was uitgeleverd.”