Oud-Dutchbatters over uitspraak Mladic: ‘Klaar is het nooit’

Drie oud-Dutchbatters reageren op de uitspraak tegen Ratko Mladic. “Hogere straffen zijn er helaas niet. Dat had ik hem wel toegewenst.”

Oud-Dutchbatter (vlnr) Johan de Jonge, Paul Boomsma en Anne Mulder. Foto's Merlijn Doomernik

“Ik barst van de adrenaline op dit moment”, zegt Johan de Jonge (43). “En met mij zovelen.” De Jonge was er als Dutchbatter bij toen het leger van Ratko Mladic Srebrenica binnenviel. Vlak daarvoor werd hij met zes collega’s gegijzeld en stond hij op een meter afstand van de Bosnisch-Servische opperbevelhebber. “Ik ben superblij met de uitspraak die er nu ligt.”

Deze woensdag, de dag van de uitspraak, is “dubbel” voor De Jonge, die nog werkzaam is als transportplanner bij Defensie. “Ik hoop dat de uitspraak het leed verzacht voor de directe betrokkenen: met name de slachtoffers in Bosnië, de moeders van Srebrenica. En voor ons ook natuurlijk. Maar met dit soort dagen komen ook de emoties weer omhoog en de beelden weer voorbij. Ik hoop dat het in de toekomst wat rustiger wordt.”

“Alles terug. De geuren, het leed dat ik heb gezien”, zegt oud-Dutchbatter Anne Mulder (47), die nu voor de VVD in de Tweede Kamer zit. Is het dan niet vervelend, zo’n dag met opnieuw nieuws over het dossier, dat je weer wordt gebeld door de media? “Nee, het helpt bij de verwerking”, zegt Mulder. “Door erover te praten. Maar ik merk wel dat het me raakt.”

Mulder had het in zijn agenda gezet: 10.00 uur, uitspraak Mladic. Hij moest z’n wekker zetten. Die nacht kwam hij pas om 5.00 uur thuis na de mislukte filibuster over het afschaffen van de wet-Hillen. “De uitspraak werkt enorm relativerend. Wat een luxe eigenlijk dat wij die politieke spelletjes kunnen spelen. Ik mag nu weer hoofdelijk stemmen.”

‘Klaar is het nooit’

De uitspraak was “verwacht”, zeggen de oud-Dutchbatters, onder wie ook Paul Boomsma (45), die de afgelopen jaren bij een garnalenverwerker werkte. Boomsma: “Hogere straffen zijn er helaas niet. Dat had ik hem wel toegewenst.” De Jonge: “Ik was niet heel bang dat het anders zou zijn dan levenslang. Maar hoe lang is levenslang nog?” Mladic is nu 75 en ernstig ziek.

We spraken de oud-Dutchbatters ook in 2015. Lees: Srebrenica raak je nooit meer kwijt

Maar een echte afsluiter is het niet. “Klaar is het nooit”, zegt De Jonge. “De hoofdschuldige is berecht, maar er lopen nog genoeg andere mensen rond.” Mulder: “Het boek gaat nooit dicht. De mensen die zijn vermoord komen niet meer terug.”

“Natuurlijk ben ik heel blij, maar het heeft geen prioriteit wat mij betreft”, zegt Boomsma. “Ik was al lang blij dat hij vastzat.” Mladic werd in 2011 opgepakt en zit sindsdien vast. “Ik had me er al bij neergelegd.”

In Sarajevo geloven ze allang niet meer dat de straf verzoening kan brengen. Lees: Sarajevo kan alleen zelf zijn wonden helen

Het gaat momenteel niet goed met Boomsma, die de laatste jaren weer in een cyclus PTSS-therapiesessies zit. Zijn leven gaat sinds 1995 altijd met pieken en dalen, “maar de laatste 1,5 tot 2 jaar zijn het dalen”. Dat hij jaarlijks rond de herdenking van de val van Srebrenica, 11 juli, geconfronteerd wordt met nieuwe feiten die boven water komen, helpt ook niet bij de verwerking. Dan weer een fotorolletje, dan weer informatie over de internationale luchtsteun die niet kwam. “Het is altijd weer een verrassing.”

Volgens Boomsma maakt de Nederlandse regering zich ook niet sterk genoeg voor Dutchbat III. “Ik zou toch een soort publiekelijke erkenning willen van de minister, dat we goed ons best hebben gedaan. De media zetten ons in een kwaad daglicht: we stonden erbij en keken ernaar.”

Ook De Jonge ergert zich weer aan de berichtgeving deze week. “Dan lees je dat ‘het onder de ogen van de Dutchbatters is voltrokken’. Hoe komt men daarbij? Op onze eigen Facebook-pagina gaat het daar ook nu weer over.”

Het levenslang voor Mladic wordt gezien als een waardige afsluiting van het tribunaal. Was het Joegoslavië-tribunaal een succes?

Het gaat beter met De Jonge, die in 2015 in NRC aangaf regelmatig “extreme periodes” te ervaren. “Ik hoop dat ik het enigszins onder controle heb.” Hij reist nog vaak terug naar het gebied. Met zijn stichting Building a Bosnian Dream verzamelt hij momenteel geld in voor een betonnen sportveld.

    • Menno Sedee