Mladic krijgt levenslang

Uitspraak

De Bosnisch-Servische legerleider had een leidende rol bij de genocide op moslims bij Srebrenica.

De voormalige Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic tijdens het proces woensdagochtend bij het Joegoslavië-tribunaal. Foto Nihad Ibrahimkadic / Anadolu Agency

Na een proces van 530 dagen en het horen van bijna 600 getuigen heeft het Joegoslavië-tribunaal woensdag een van zijn belangrijkste verdachten tot de maximale straf veroordeeld. De vroegere Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic (74) kreeg levenslang opgelegd, onder andere wegens zijn leidende rol bij de genocide van moslims in Srebrenica in 1995.

Mladic zorgde bij het voorlezen van het vonnis voor een grote stunt. De voormalige legerleider, die in het verleden zei erg ziek te zijn, maar nu gewoon aanwezig was, in een donker pak, keek met een spottende, ietwat neerbuigende blik in zijn ogen de rechtszaal in. Ook stak hij, net zoals bij eerder zittingen, zijn duim omhoog.

Hij hield zich stil, maar op het moment dat rechter Orie toekwam aan Mladic’s persoonlijke betrokkenheid en verantwoordelijkheid voor de gepleegde misdaden, en het voorlezen van de straf, vroeg hij om een sanitaire pauze. De rechter schortte de zitting voor tien minuten, maar pas drie kwartier later keerde Mladic terug in de zaal. Hij vroeg om een schorsing wegens zijn hoge bloeddruk. Toen de rechters daar niet op wilden ingaan, stond Mladic op en begon hij te schreeuwen. Daarop gelaste rechter Orie zijn verwijdering uit zaal, iets wat hij bij het begin van het proces in 2011 ook al eens had gedaan.

Afgeladen met nabestaanden

De straat naar de hoofdingang van het Joegoslavië-tribunaal was woensdag afgeladen met Bosnische nabestaanden en activisten die spandoeken omhoog hielden. Op de meeste staan statistieken (8.000 doden in Srebrenica, 650 detentiekampen, 20.000 verkrachtingen, 4.500 massagraven, de lijsten gaan maar door). Een doek van de Vereniging van Vrouwen van Podrinja, die strijdt om de vaak nog onbestrafte verkrachtingen tot een oorlogsmisdaad te maken, toont het hoofd van Mladic naast een schedel, met de tekst ‘Schuldig aan alles!’

De genocide-aanklacht tegen Mladic betreft het executeren van meer dan 7.000 moslimmannen en jongeren uit Srebrenica, de zogeheten ‘veilige enclave’ die werd beschermd door Nederlandse blauwhelmen maar onder de voet werd gelopen door troepen van het Bosnisch-Servische leger onder commando van Mladic. Net als in eerdere vonnissen werd de massale slachtpartij in de dagen erna op verschillende locaties gekwalificeerd als genocide. De Nederlandse rechter Fons Orie, die het vonnis voorlas, ging uitgebreid in op de gruwelijkheden die de gedeporteerde mannen en jongeren („sommigen zo jong als twaalf, anderen ouder dan zestig”) moesten ondergaan. Ze werden gedwongen Servische strijdliederen te zingen, werden geslagen voordat ze werden geëxecuteerd en van sommigen waren de handen aan elkaar gebonden.

Behalve voor Srebrenica wordt Mladic verantwoordelijk gehouden voor het bloedige beleg van de stad Sarajevo, waarbij burgers bijna vier jaar lang op willekeurige wijze werd bestookt door artillerievuur. Zo’n 10.000 burgers werden gedood. Ook is Mladic volgens het tribunaal verantwoordelijk voor etnische zuiveringen elders in Bosnië waarbij moslims werden vervolgd, gedood of gedeporteerd. Die zuiveringen begonnen al direct na het begin van de Bosnische oorlog. Maar de rechters wilden niet zover gaan door ook deze aanklacht als genocide te bestempelen.

De levenslange straf komt niet onverwachts. Aanklager Alan Tieger zei vorig jaar december bij het formuleren van zijn eis, dat een lagere straf ondenkbaar zou zijn. „Het zou een belediging zijn voor de levende en de dode slachtoffers en een aantasting van het recht om een straf op te leggen die lager uitvalt dan de zwaarst mogelijke straf die wettelijk mogelijk is”, zei hij.

Correctie (23 november): In de tekst werd vermeld dat de massa-executie in Srebrenica in 2015 plaatsvond, maar dit was in 1995. Dit is aangepast.

    • Wim Brummelman