Column

De multinational als ‘post-loyaal consortium’

Vaarwel Europees Geneesmiddelenbureau. Tot nooit, Europese Bankenautoriteit. Londen is beide kwijt, en dat doet pijn. Anderhalf jaar geleden, aan de vooravond van het Britse referendum over het lidmaatschap van de EU, waren de mogelijke gevolgen van een Brexit nog puur theoretisch.

Brexit-voorstanders wezen onverstoorbaar op 1992. Toen het Britse pond destijds het Europese wisselkoerssysteem EMS verliet, zou de groei instorten en de inflatie uit de hand lopen. Dat gebeurde toen niet. Maar bij Brexit is dat geheel anders. De Britse groei valt inmiddels tegen, de inflatie is, tijdelijk, hoog. En als extra klap blijkt de productiviteit een stuk lager dan gedacht, zo berekende de Britse begrotingswaakhond OBR vorige maand. Dat heeft al gevolgen gehad voor de telling van de economische groei en begroting, die er nu beide ook nog eens een stuk slechter voor staan dan gehoopt.

Shell heeft hier nog het hoofdkantoor, maar dat is met een pennenstreek te verplaatsen – tot de volgende chantagepoging

Nu de theorie overgaat in de praktijk, blijkt hoe groot de schade aan het worden is. Het vertrek van EMA en EBA uit Londen, waar maandag Amsterdam en Parijs voor werden aangewezen, is er nog maar een fractie van. En aan de meeste effecten zijn we nog niet eens toe: die blijken pas als de Brexit, ‘soft’ of ‘hard’, begin 2019 daadwerkelijk plaatsvindt.

Lloyd Blankfein, de baas van zakenbank Goldman Sachs, is inmiddels bezig aan een serie van tweets die, tussen serieus en plagerig in, hinten op een uittocht van de bank uit Londen. „Verlaat net Frankfurt. Prima bijeenkomsten, fantastisch weer, genoot ervan. Dat is mooi, omdat ik hier veel meer tijd ga doorbrengen.” Of uit Parijs: „Sterke overheid en topmannen. En het eten is ook zo goed!”

In plaats van dat Brexit het eerste schaap over de dam is, wordt het zo steeds meer een schrikbeeld dat andere EU-landen van soortgelijke plannen weerhoudt. Met reden trouwens: anders dan het discours op sociale media of aan de randen van het politieke spectrum doet vermoeden, is de EU bij de Europese burger populair. Er zijn verschillen tussen de EU-landen, dat wel. Maar volgens de jongste Eurobarometer (nummer 467) is zelfs in het land waar de unie het minst populair is, Hongarije, 57 procent van de bevolking blij dat ze in de EU leeft. Voor de gehele EU is dat gemiddeld 78 procent, 2 procentpunt meer dan vorig jaar.

Nederland scoort hier 92 procent. Heel Nederland? Het lijkt erop dat twee multinationals weerstand bieden, al is de term ‘moedig’ hier niet erg op zijn plaats. ‘Perfide’ is, gezien de hele dividendbelastingdiscussie van vorige week en de rol van Shell en Unilever daarin, beter op zijn plaats. Nu is Unilever eigenlijk al Brits, in bedrijfsvorm en besluitvorming. Shell heeft hier nog het hoofdkantoor, maar dat is met een pennenstreek te verplaatsen – tot de volgende chantagepoging. Beide bedrijven zijn overigens al formeel een PLC: een public limited company, maar misschien beter te vertalen als ‘post-loyaal consortium’.

Zou het voor de twee werkelijk zo’n geniale zet zijn om definitief naar Londen te verhuizen als Nederland geen belastingdouceurtje had gegeven? Naar een land dat vol zal gaan inzetten op belastingvoordelen, maar geen EU-lid meer is en onzekere handelsrelaties heeft met de rest van de wereld? Misschien moeten we ze tegen die tijd regelmatig een kaartje sturen. „Heerlijk weer in Den Haag, en dat strand!” Of: „Rotterdam. Ik ruik hier de vernieuwing. Hier gebeurt het!”

Maarten Schinkel schrijft elke donderdag over financiële markten en economie.